Amsterdam gescreend en `gebomcheckt'

Het centrum van Amsterdam wordt gereedgemaakt voor het huwelijk van kroonprins Willem-Alexander en Máxima. Het biedt ook gelegenheid voor bewoners om wat bij te verdienen.

Al had hij mogen blijven, hij wíl er niet bij zijn. Het Huwelijk ziet hij als de goden verzoeken. Hij bewoont een pand achter de Nieuwe Kerk en krijgt van de gemeente duizend gulden (454 euro) om het voor één dag te verlaten. ,,De avond ervoor, de nacht en de dag zelf'', zegt hij, is hem verzocht zich elders op te houden. Dat doet hij graag, want van beveiligingsmaatregelen heeft hij nog niets gemerkt. Dat terwijl je hier in één klap de fine fleur van de westerse aristocratie kan treffen. ,,Na de elfde september houd je toch met alles rekening.'' Daarom wil hij ook onder geen beding met zijn naam in de krant.

Bewoners van zeven woningen vlak tegen de Beurs van Berlage en aan de Nieuwe Kerk is gevraagd om van vrijdagmiddag tot zaterdagmiddag hun huis te verlaten. Ze krijgen er 454 euro per pand voor. Tussen de veertig en vijftig mensen in de Gravenstraat, aan de noordzijde van de kerk, hebben een pasje gekregen. ,,We hebben niet gestimuleerd dat die mensen ook zelf gasten zouden uitnodigen'', zegt Hans Huijssoon van Externe betrekkingen van de gemeente Amsterdam. Maar in één geval hadden mensen hun opa en oma uitgenodigd en in een ander geval was een huisfeest gepland. ,,Opa en oma mogen komen en dat huisfeest gaat ook door'', aldus Huijssoon. Wel is iedereen gescreend.

Een bewoonster van de Nieuwezijds Voorburgwal heeft, zegt ze, nog niets gemerkt van enige politieactiviteit. Hoe het zal gaan op de dag zelf weet ze nog niet. ,,Vroeger'' – ze weet niet meer voor welke gelegenheid dat was – heeft ze een keer een pasje moeten aanvragen om naar haar huis te kunnen gaan. ,,Dat kostte je wel een halve dag, dus daarin had ik geen zin.''

Vervolgens kon ze niet door de haag van paarden die voor haar straat stonden en moest ze een hotel opzoeken. Nu zal voor de mensen aan de Nieuwezijds geen pasjesregeling worden getroffen, zegt een gemeentevoorlichter. Zij laat ook weten dat het ,,godsonmogelijk'' is alle panden op de route van de gouden koets te checken. Alleen de huizen tegen de kerk aan worden volgens haar ,,gebomcheckt''.

Politiemensen met honden zoeken de panden achter de Nieuwe Kerk af naar bommen. De man die zijn huis verlaat voor het huwelijk ervaart de beveiligingsmaatregelen niet als draconisch, integendeel. Hij had graag scherpschutters in de dakgoten voor zijn huis gezien. ,,Want'', zegt hij, wijzend op de huizen in de buurt, ,,je weet absoluut niet wie hier allemaal wonen.''

De politie is in alle stilte bezig met de beveiliging voor het huwelijk. Een man die een pand in de buurt van de Heiligeweg bewoont kreeg kort geleden bezoek van twee rechercheurs. Van de afdeling Bijzondere Wetten, begreep hij. De man is zeezeiler en had ooit een vuurwapenvergunning gekregen. Voor noodgevallen moet hij een seinpistool bij zich hebben op zee. Seinpistolen voor het afschieten van seinpatronen worden alleen geleverd aan vergunninghouders. Ze vroegen hem naar het seinpistool, zegt de man. Maar: ,,Al zou ik willen, op een paar meter afstand kun je er nog geen olifant mee raken.''

Het traject van de gouden koets loopt voor een belangrijk deel langs woonhuizen. Sommigen bewoners van die strategisch gelegen panden proberen daaruit een slaatje te slaan. Zo bieden mensen aan de Singelstraat hun woning ,,met riant uitzicht op de Máximaroute'', voor 700 euro voor 1 en 2 februari te huur aan. ,,Unique chance to see the royal couple! Amsterdam appartment with spacious terrace directly over the royal wedding procession.'' De gemeentevoorlichter weet te melden dat ,,Duitse media een huis bij de Dam'' hebben gehuurd, maar zegt verder in het duister te tasten over wie wáár een uitzichtpunt zullen huren. De VVV heeft, afgezien van de 1.250 journalisten die zich vanuit de hele wereld hebben aangemeld, geen extra bezetting van hotelbedden gezien. Dat hadden ze ook niet verwacht. ,,Het zijn toch voornamelijk Nederlanders die een dagje Amsterdam zullen doen'', aldus een woordvoerder van de VVV.

Waar mensen absolúút niet mogen komen is het fietserstunneltje onder de Mauritskade. Vlak bij die tunnel is een belangrijk deel van de adellijke gasten ondergebracht in het Amstelhotel. Ook de ArenA bezorgde de beveiliging hoofdbrekens. Daar wordt vrijdagavond het `volksfeest' voorafgaand aan het huwelijk gehouden: ,,De adel viert altijd vóór het huwelijk feest, nooit erna'', aldus Herman van Vliet van het projectbureau Huwelijk. Aanvankelijk was niet eens zeker of het Paar zou komen. Toen die toezegging er was, werd vanuit hofkringen voorzichtig geïnformeerd naar het programma. Klaarblijkelijk droeg het programma de goedkeuring weg van het hof, want nu is een heel vak `blauw', met daaromheen beveiliging.

De nacht voorafgaand aan het huwelijk worden ongebruikelijke files verwacht op de Nederlandse wegen. Genodigden voor de huwelijksplechtigheden worden uit het land met bussen aangevoerd en zaterdagochtend in alle vroegte afgeleverd bij de passagiersterminal aan de Oostelijke Handelskade. Daar worden de genodigden geïdentificeerd en gecheckt voordat zij met bussen het afgesloten en zwaar beveiligde gebied worden ingereden.

Duizenden politiemensen en militairen worden die nacht ook naar de hoofdstad vervoerd. Zij worden ondergebracht in het Marine-etablissement achter het Scheepvaartmuseum. De circa negentig paarden die de plechtigheid luister moeten bijzetten overnachten in het Amsterdamse Bos. De volgende dag wordt de gouden koets opgehaald van de Heinekenbrouwerij en helemaal via de westkant van de stad zullen de paarden naar hun startpunt lopen. ,,Dan is het onstuimige er een beetje uit'', zegt Van Vliet. Hij verwacht geen problemen. ,,Afgezien van de wind geloof ik dat het weer ook meezit.''

www.nrc.nl/dossiers