VVD-top steekt `het land' hart onder de riem

De VVD trok gisteren het land in, om de onrust in eigen gelederen over de opmars van Leefbaar Nederland in de peilingen tot bedaren te brengen. Bijna nergens valt spontaan het `F-woord'.

De vraag komt van een van de boeren in de zaal. Of het niet een goed idee zou zijn als varkenshouder Wien van den Brink minister van Landbouw wordt. De boerenleider staat op de lijst van Leefbaar Nederland.

Verwachtingsvol draaien de hoofden van de aanwezige VVD-kaders, die aan een lange tafel zitten op de voormalige deel van de tot restaurant omgebouwde boerderij, naar VVD-afgevaardigde Gert Jan Oplaat. Het Tweede-Kamerlid knippert niet eens met zijn ogen. In het Twents antwoordt hij: ,,De landbouw is niet in goede handen bij Leefbaar Nederland.'' Er wordt instemmend gemompeld.

De VVD'er is samen met zijn collega Anneke Snijders te gast bij de achterban in het Drentse Wezup, een tot de gemeente Coevorden behorend gehucht. Na de algemene buitengewone ledenvergadering van zaterdag in Papendal ontplooide de VVD gisteren een klein offensief om de achterban in het land een hart onder de riem te steken. Zo verschenen, naast Snijders en Oplaat, Atzo Nicolaï in Amstelveen en Fadime Örgü in Spijkenisse, terwijl partijleider Hans Dijkstal een `werkbezoek' bracht aan Den Haag.

Bijna nergens valt spontaan het `F-woord'. Men praat over de afschaffing van de onroerendezaakbelasting, waarvan de VVD voorstander is, maar waarop de lokale bestuurders niet zitten te wachten. Men praat over de hondenpoep, de bedrijventerreinen, de onveiligheid en de gele oorflappen voor rundvee. Nationale politiek gaat even lokaal. Maar tijdens de koffie krabt men zich achter het oor.

In Franeker voelt minister Gerrit Zalm van Financiën, de nummer drie op de lijst, prominent lid van het liberale dreamteam, het onbehagen in de VVD feilloos aan. De opkomst van Leefbaar Nederland, onder aanvoering van Pim Fortuyn, heeft de laatste maanden een eind gemaakt aan de comfortabele droom van een VVD als grootste partij na de verkiezingen.

De discussie over de vraag wie straks namens de VVD minister-president moet worden, Dijkstal, Zalm of toch Annemarie Jorritsma (Economische Zaken), is plotseling verstomd. De liberalen zullen moeten knokken voor elke zetel in de Tweede Kamer, zoveel is duidelijk uit recente, voor de VVD rampzalige peilingen.

De jonge Franeker VVD'er Paul Schouten wil van Zalm weten of deze, in tegenstelling tot Dijkstal, wél hard oppositie wil voeren tegen Leefbaar Nederland. ,,U kunt wel zeggen dat wij lokaal een solide geluid moeten laten horen, maar de lokale leefbaren roepen leuke dingen en dat trekt blijkbaar toch mensen'', meent Schouten.

Zalm haalt de schouders op. Als het moet, wil hij wel even uithalen naar ,,die cabaretier'' zoals hij Pim Fortuyn noemt. En hij levert wél de oneliners waarop het VVD-kader tijdens de ledenvergadering in Papendal tevergeefs wachtte toen de pas gekozen lijsttrekker Hans Dijkstal sprak.

Zalm zegt: ,,Het zou toch jammer zijn als we Ad Melkert als premier krijgen omdat er te veel VVD-kiezers naar Leefbaar Nederland overlopen.'' En: ,,Wij hebben een goed programma en mensen die weglopen naar `Leefbaar' doen dat uit balorigheid.'' Maar ook: ,,Leefbaar Nederland heeft niet eens een financiële paragraaf in haar verkiezingsprogramma. That's cabaret!'' [Vervolg VVD: pagina 2]

VVD

Pim Fortuyn? Bolletjesslikkers?

[Vervolg van pagina 1] Bij verschillende VVD-afdelingen heeft de behandeling zaterdag van zittend Kamerlid Jacques Niederer kwaad bloed gezet. Tijdens de vaststelling van de kandidatenlijst duikelde hij zomaar acht plaatsen naar beneden naar een wellicht onverkiesbare 47ste plaats. Niederer zou eigenlijk spreken in Spijkenisse gisteravond, maar was verhinderd. Kamerlid Fadime Örgü die hem vervangt, hoort het ongenoegen aan. Het gesol met Niederer is ook Ben Marcus, een plechtig formulerende oudere heer, een lokale versie van Henk Vonhoff, in het verkeerde keelgat geschoten. Hij noemt het ,,minder plezierig'' dat zoiets onder liberalen gebeurt. Onder bijval uit het veertigkoppige publiek roept hij op bij de verkiezingen een voorkeursstem op Niederer uit te brengen.

De woorden `Leefbaar Nederland' vallen niet in de zaal, maar daarbuiten willen de VVD'ers wel toegeven dat ze zich enige zorgen maken over de nieuwe concurrent. Partijleider Dijkstal had ook best wat harder van leer mogen trekken op het partijcongres, meent een bejaarde man. ,,We hadden eigenlijk op meer vuurwerk gehoopt.''

P. Smit vraagt Örgü waarom Dijkstal niet duidelijk heeft verklaard dat hij premier wil worden. Persoonlijk had hij dat graag gezien. Örgü legt daarop uit dat hier hogere verkiezingsstrategie achter schuil gaat. De VVD heeft er de vorige keer ook voor gekozen niet alle aandacht op de leider te richten maar op een aantal partijkopstukken tegelijk. Dat heeft de partij toen bij de verkiezingen geen windeieren gelegd. Dijkstal hoopt die truc te herhalen, maar intussen heeft hij er niets op tegen als zoveel mogelijk mensen zeggen dat hij premier moet worden. ,,Hij zou het goed kunnen'', aldus Örgü.

,,De landelijke politiek staat hier echt heel ver vandaan'', zegt een partijganger, een accountant op de VVD-avond in Amstelveen. Zo'n 25 partijgenoten zijn naar café Liechtenstein in het Amstelveense Stadshart gekomen. De helft was er `beroepshalve', ze staan op de kandidatenlijst voor de raadsverkiezingen. Hun ,,eigen dorpsgenoot'', het Tweede Kamerlid A. Nicolaï is aanwezig om de lokale avond een landelijk tintje te geven.

De opwinding van het afgelopen weekeinde in de landelijke gelederen is aan het Amstelveense kader volledig voorbijgegaan. Bolletjesslikkers? Leefbaar Nederland? Dijkstal kandidaat-premier? Lijsttrekker Petra Kirch-Voors had het er in haar toespraak niet over. De avondvoorzitter sprak de verwachting uit dat de VVD in Amstelveen de grootste partij zou blijven. En in de zaal ging het gesprek over de toekomst van Schiphol, het openbaar vervoer in de regio en de bestuurlijke verhouding met grote broer Amsterdam. ,,Schiphol leeft hier als thema, veel meer dan het debat over Leefbaar Nederland'', aldus een van de bezoekers. ,,Privatiseren is goed, maar dan moet Amstelveen wel aandelen overhouden. Niet om het geld, maar om de zeggenschap.''

Lijstrekker Kirch spreekt over hondenpoep en zwerfvuil in de stad. En over de gewijzigde verhouding tussen raad en college als gevolg van het door de commissie-Elzinga voorgestelde systeem van dualisme. Is dat gunstig voor de bestuurlijke verhoudingen in Amstelveen? Nee, houdt Kirch haar gehoor voor. ,,We zien de voorstellen van de commissie-Elzinga niet als een voordelige ontwikkeling. Er mogen wethouders van buitenaf komen. Maar hoe garandeer je dat zo'n buitenstaander inderdaad een band met Amstelveen heeft?''

Intussen is VVD-lijsttrekker Dijkstal neergestreken in de Haagse wijk Rustenburg. ,,Welke partijen kennen jullie'', vraagt hij aan de leerlingen van de hoogste klas van de Ds. Karresschool in. Het antwoord valt gelukkig mee: `PvdA', `CDA', `D66', `GroenLinks' en andere gevestigde partijen noemen de, in verband met het aanstaande volksfeest, in oranje T-shirts gehulde leerlingen. Zodat Dijkstal, in het kader van een gastles staatsinrichting, ten slotte zelf maar onthult ,,dat er ook nieuwe partijen zijn, zoals Schevenings Belang. Of Leefbaar Nederland.''

M.m.v. Raymond van den Boogaard, Egbert Kalse, Floris van Straaten, Jos Verlaan en Frank Vermeulen