Vopak verrast zelfs zijn grootaandeelhouder

Zo Vopak, zo HAL. Het winstalarm gisteren van Vopak (tankopslag en chemicaliëndistributie) kwam ook voor grootaandeelhouder HAL, die 39 procent van de gewone Vopak-aandelen bezit, als een volslagen verrassing. En dat terwijl de lijnen, op papier, zo kort zijn. Bestuursvoorzitter M. van der Vorm van HAL is ook commissaris van Vopak.

Investeringsmaatschappij HAL had op 14 januari al een winstprognose voor 2001 gegeven, maar moest daar dankzij de winstwaarschuwing van Vopak op terugkomen. De nettowinst van HAL valt 39 miljoen euro lager uit dan de 120 miljoen euro die twee weken geleden nog werd aangegeven.

HAL handhaalft overigens het dividendvoorstel van 1,40 euro per aandeel. De beurskoers van de investeringsmaatschappij, die genoteerd is op de Euronext-effectenbeurs, verloor gisteren 82 eurocent en zakte naar een slotstand van 23,18 euro, vanmiddag was de koers 23 euro.

Vopak meldde gisteren niet alleen diverse bijzondere lasten die, rekening houdend met bijzondere opbrengsten (boekwinsten), 100 miljoen euro van de nettowinst afslaan. Ook bestuursvoorzitter T. Spoor vertrekt met directe ingang.

Wist Van der Vorm als HAL-directeur twee weken geleden niet wat zou gaan gebeuren, en ging daarom de winstprognose uit, of mocht hij het als Vopak-commissaris niet vertellen en kon hij het persbericht met de winstvoorspelling toen niet blokkeren?

,,Ik weet niet hoe het in de top van Vopak is gegaan'', zegt P. Frentrop van Déminor, een adviesbureau voor ondernemingsbestuur. ,,Maar ik vermoed dat er bij Vopak iets mis is gegaan, dat de directie de commissarissen bijeen heeft geroepen, dat de commissarissen besloten dat de directeur moest vertrekken en dat het ook voor Van der Vorm als een verrassing kwam. Zoiets zie je niet van tevoren aankomen.''

,,Het is een opmerkelijk winstalarm van HAL'', zegt directeur P. de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB). ,,Je kunt het HAL gezien zijn belang in Vopak niet kwalijk nemen, maar HAL moet zich afvragen of zij in het vervolg niet moet wachten met een winstbericht tot de belangrijkste deelnemingen cijfers hebben gepubliceerd.'' De Vries heeft overigens sterk de indruk dat Vopak tegenvallers in zijn reguliere activiteiten nu deels probeert te verbloemen door de missers als bijzondere kosten aan te merken.

De belegging in Vopak is een van de grootste, zo niet de grootste individuele investering van HAL, dat een belegd vermogen heeft van bijna 2 miljard euro. De oprichtersfamilie Van der Vorm is de dominante aandeelhouder van HAL.

HAL is een eclectische investeerder met beursgenoteerde belangen als Boskalis (baggeraar), met participaties buiten de beursarena in bedrijven als Ahrend (kantoorinrichting) en met een mondiaal belegde effectenportefeuille.

Adviseur Frentrop van Déminor ziet op zich geen bezwaar tegen het feit dat Van der Vorm als grootaandeelhouder van Vopak ook een commissariaat bekleedt. ,,Commissarissen moeten onafhankelijk zijn van de directie, maar niet ten opzichte van de aandeelhouders.''

Tot vorig jaar, toen Vopak ook een winstwaarschuwing gaf, was HAL actief op de beurs om aandelen Vopak op te kopen, zeker als een koersval dreigde. Sinds Van der Vorm eind september vorig jaar als commissaris bij Vopak werd benoemd, en dreiging van handel met voorkennis op de loer ligt, heeft HAL geen Vopak-aandelen meer bijgekocht of afgestoten.

Al ziet Frentrop geen bezwaar tegen Van der Vorms commissariaat bij Vopak, het feit dat HAL zelf beursgenoteerd is en zijn beleggers gelijke informatie moet geven, maakt de verhoudingen complexer. ,,Dan moet je oppassen.''