Republikeinen

In het bovenkamertje van het bierspecialiteitencafé De Beiaard aan het Spui in Amsterdam legden gistermiddag zes ernstige mannen even de bijl aan de wortels van de monarchie. Het waren, op één na, niet meer de jongsten, en het binnenvallende winterzonnetje scheen mild op de kalende schedel van twee hunner.

Onder de lage zoldering hadden ze twee tafels aan elkaar geschoven, van waarachter ze hun proclamaties met geoefende stem voorlazen. De toehoorders, vijf journalisten en een tv-ploegje, moesten voorzichtig zijn met het schuiven op hun stoel een weerbarstige spijker kon plotseling vanuit de zitting de kop opsteken.

Die zes mannen waren bestuursleden van het Nieuw Republikeins Genootschap (NRG) dat `het huwelijk' aangrijpt om zijn opvattingen aan de man te brengen. Het gaat goed met het NRG. Aan het begin van het jaar waren er 419 leden, nu zijn het er 500, terwijl op de website zich zo'n 1.000 tegenstanders van `het huwelijk' hebben gemeld.

De mannen werden er bijna overmoedig van. Vooral bestuurslid Fries de Vries, een grijze geschiedenisleraar met een fiere dictie, hoorde de republiek al in een nabije toekomst victorie kraaien. `Het huwelijk' leek hem niet meer dan een stuiptrekking van een ten dode opgeschreven koningshuis. ,,...het dubbel uitgestorven Huis van Oranje Nassau wil nog éénmaal glanzen voor het ten derde male definitief ten onder gaat'', voorspelde hij.

En dan? Dan zou eindelijk voor iedere Nederlander de gelijke kans ontstaan ,,dat zij of hij naar het hoogste representatieve ambt mag dingen, dat is de positie van het gekozen of titulair staatshoofd''. Het klonk alsof Fries de Vries ook zelf van deze gelijke kans met graagte gebruik zou maken.

Een ander bestuurslid, Hans Maessen uit Roermond (ondernemer, lid VVD), noemde `het huwelijk' `een enorme poppenkast' en een `vertoning van nationale kleinburgerlijkheid'. ,,De Oranjes zouden zichzelf en Nederland een dienst bewijzen door zich bescheidener op te stellen en de monarchie te minimaliseren in plaats van te maximaliseren, of nog beter door bij de volgende opvolging afstand te doen van de troon en als gewone burger verder door het leven te gaan.''

Krasse taal, maar nu de praktijk. Zaterdag wil het NRG zijn opvattingen samen met andere kritische groeperingen uitdragen op het Koningsplein. Kan dat niet veel agressie uitlokken bij royalistische feestgangers? Het wordt druk in Amsterdam, en een lastig demonstrantje is snel onder de voet gelopen.

Bestuurslid Fries de Vries hoorde de vraag onbewogen aan. ,,Het is schoon om voor je ideaal te sterven'', zei hij met een ironische monkeling.

Maar niet alle bestuursleden bleken bereid hun ondergang zo luchthartig te bespoedigen. Het bestuurslid M. Cikot Roos (ex-advocaat) nam me na afloop even apart en zei bezorgd: ,,Ze weten het hier nog niet, maar ik ga er niet heen. We zouden inderdaad wel eens overspoeld kunnen worden. Thuis kijken? Ben je gek. Ik ga in de tuin werken en met mijn zoon wandelen. Da's veel belangrijker.''

Een wijs man, maar krijg je er het Huis van Oranje mee weg?