Oeververbinding

De Neeltje Suzanna kwam afgelopen week na bijna drie jaar boren weer boven de grond bij Ellewoutsdijk. De boortunnelmachine was bij Terneuzen begonnen en heeft onder de Westerschelde, tot een diepte van zestig meter onder NAP, een vaste oeververbinding tot stand gebracht tussen Zeeuws-Vlaanderen en Zuid-Beveland. Als over een week of vijf de andere tunnelboorder, Sara, bovenkomt, liggen er twee tunnelbuizen en volgens plan zal medio 2003 de Westerscheldetunnel voor het verkeer opengaan.

De tunnel van Ellewoutsdijk naar Terneuzen vervangt twee veerdiensten Kruiningen-Perkpolder en Vlissingen-Breskens die de meeste Nederlanders slechts kennen uit radioberichten als ze wegens storm tijdelijk uit de vaart zijn genomen. Alleen voor voetgangers en fietsers blijven er nog veerboten tussen Vlissingen en Breskens varen. De zeven kilometer lange toltunnel is te danken aan het eerste paarse kabinet, dat in 1995, na veertig jaar vruchteloos overleg tussen Zeeland en Den Haag, de knoop doorhakte en tot aanleg besloot. Kosten: 700 à 800 miljoen euro (ruim anderhalf miljard gulden).

De Westerscheldetunnel is de eerste lange geboorde tunnel in Nederland en daarmee een technische prestatie. Over de veiligheid van tunnels is na de reeks van recente ongelukken in Alpentunnels veel te doen. Al valt een absolute veiligheidsgarantie nooit te geven, met eenrichtingverkeer in twee gescheiden tunnelbuizen en geregelde vluchtwegen door dwarsverbindingen lijkt dat goed ondervangen te zijn. Nederland doet in ieder geval ervaring op die ook bij andere projecten de HSL-tunnel onder het Groene Hart van pas zal komen.

Het alternatief voor een tunnel was een brug over de Westerschelde, maar daar heeft Antwerpen zich steeds heftig tegen verzet omdat hierdoor scheepvaart belemmerd zou worden. Daarmee heeft men ervaring: in 1585 sloten de Staatsen de Schelde af nadat Antwerpen in de opstand de kant van Spanje had gekozen en die afsluiting is tot de inval van de Fransen in 1795 van kracht gebleven. Het betekende het einde van de haven van Antwerpen en het begin van de opkomst van Amsterdam. Ook in 1830, bij de afscheiding van België, sloot Nederland de Schelde enige jaren af en pas veel later maakte Nederland een einde aan de tolheffing op de Schelde. De tunnelverbinding voldoet derhalve aan een Antwerps belang van vrije doorvaart over de Schelde.

Voldoet de tunnel ook aan een Nederlands belang? Voor de industrie aan beide oevers zal de tunnel een impuls betekenen, en daarmee voor de regionale ontwikkeling. Mogelijk komt er een corridor van bedrijvigheid tot stand die zich uitstrekt van Zeeland tot West-Vlaanderen in België en Pas de Calais in Noord-Frankrijk. Maar het gaat vooral om een regionaal belang. In Zeeuws-Vlaanderen wonen 140.000 mensen en zij krijgen een rechtstreekse verbinding met midden-Zeeland. Een te vaak vergeten hoek van Nederland, ten tijde van de Republiek veroverd om de doorvaart naar Antwerpen van twee oevers te kunnen controleren, wordt direct met de rest van het land verbonden zonder afhankelijk te zijn van weer en wind. Het kost een paar centen evenveel als de gevraagde bijdrage aan het gevechtsvliegtuig JSF maar na bijna vierhonderd jaar is dat een historische rechtzetting.