Mascottes en snoepjes tegen de Cito-stress

Op bijna alle basisscholen begint vandaag de Cito-toets. Drie dagen lang krijgen 160.000 kinderen uit groep 8 vragen over taal, rekenen, wereldoriëntatie en informatieverwerking. De toets wordt steeds belangrijker voor de toelating tot vervolgonderwijs. ,,Sommige kinderen oefenen zich gek.''

Giorgia, Rosa en Gioia (allen 11 jaar) staan om tien over acht voor de deur van de 8e Montessorischool in Amsterdam. Ze zijn vroeg, zeggen ze, want ze willen als eersten een plaatsje zoeken. Naast elkaar. Niet om af te kijken natuurlijk, maar je kunt wel met je ogen naar elkaar seinen, zegt Rosa. ,,Dat helpt.''

Zo gauw meester Allard Diekman de deur opendoet, stuiven ze naar binnen. Als ze zitten, komen de mascottes uit de rugzakken. Gioia zet zorgvuldig een schaapje, een boeddhabeeldje, een klein beertje, een pandabeertje en popje Ronnie op een rij. Daarna geven Giorgia, Rosa en Gioia elkaar cadeautjes: gelukspoppetjes in een zakje, een sleutelhanger met een plastic hartje en een namaak-kumkuma, een Indiaas sierstipje. Rosa plakt de stip op haar voorhoofd. ,,Brengt geluk.''

Alle kinderen stallen koek en snoep uit op hun tafel: Liga Milkbreak, rolletjes Fruitella en drop, flesjes AA-drink, pakjes appelsap en Fristie. Het mag van meester Allard. ,,Het is een lange ruk tot 12 uur.'' Hij adviseerde zijn leerlingen om vroeg naar bed te gaan en naast een vriend of vriendin te gaan zitten, ,,zodat je je lekker voelt''.

De vader van Daan van der Hijden (12) loopt met zijn zoon mee de klas in. Ze hebben de afgelopen maanden veel geoefend, 's avonds en in het weekend. ,,Met kerst kwamen we erachter dat hij geen donder weet van tijden en werkwoordsvormen'', zegt hij. ,,Dat hebben we proberen bij te spijkeren. En we hebben oude toetsen geoefend. Want het maken van multiple choice is óók een foefje.''

Gisteren hoefde Daan niet te oefenen. Zijn vader: ,,'t Is net als met sport: geen seks voor de wedstrijd.'' Daan kreeg alleen nog wat goede raad mee vanmorgen: goed de opgaven lezen. En de tijd in de gaten houden. Zijn vader: ,,Met rekenen is hij niet zo snel. Daarom heeft hij een horloge om.''

Remedial teacher Ofkje Teekens heeft een instituut voor advies en begeleiding bij leerproblemen in Den Haag. Ze geeft ook Cito-training, acht middagen voor 340 euro. ,,Ik zeg tegen de kinderen dat ze moeten durven kiezen. Vaak kunnen twee van de vier antwoorden, maar dan moeten ze het beste kiezen.'' Het is ook goed om tijdens de toets even te ontspannen, zegt Teekens. Opzij kijken mag niet, maar je kunt wel je handen op de stoel zetten en je zelf even opduwen. Of je handen heel stevig tegen elkaar drukken. ,,Na spanning volgt ontspanning.''

Zij merkt dat de Cito-toets steeds belangrijker wordt. Voor scholen én voor ouders. ,,Sommige kinderen oefenen zich gek.''

De leerlingen van de Anne Frank Montessorischool in Amsterdam vroegen aan directeur Bas Moll wat ze nou moesten eten vanochtend. Gewoon wat je altijd eet, had hij gezegd. Hij is een `verklaard tegenstander' van de Cito-toets, zegt hij. De toets is in Amsterdam verplicht, dus hij moet wel. Krankzinnig vindt hij de aandacht die scholen eraan geven. ,,Het komt vaak genoeg voor dat onderbouw-conrectoren van middelbare scholen niet kijken naar het kind, maar of het een 534'er of een 538'er is.'' De score bij de Cito-toets loopt van 501 tot 550. Haalt een kind 534 punten, dan mag het nét niet naar de havo, met 538 punten wel.

Moll: ,,Kinderen staan met hun Cito-papiertje voor de middelbareschooldeur te wapperen. En dan gaat de poort wel of niet open. Dat is toch bezopen. Neem zo'n kind met twee punten tekort aan, zeg ik vaak tegen scholen. Vertrouw op je vakmanschap.''

Michael, Elisabeth en Sascha hebben thuis hooguit een half uurtje geoefend op oude toetsvragen. ,,Meer mocht niet.'' De moeder van Anne heeft helemaal niet geoefend met haar dochter, zegt ze. ,,Dat is mijn taak niet. Het is mijn taak om haar zo rustig en ontspannen mogelijk hier te brengen.'' Twee weken geleden was Anne nog zenuwachtig. ,,We hadden om alles ruzie.''

Moll: ,,Je ziet dat scholen die al langer meedoen aan de toets steeds hoger gaan scoren. Leraren gaan tóch oefenen.'' Uit de Cito-toets rolt een aantal scores. De individuele score voor het kind, een indicatie voor het vervolgonderwijs. En er komt een cijfer uit voor de school. Of er beter of minder goed gepresteerd is dan op andere scholen in de omgeving en in de rest van Nederland.

Moll: ,,Een rare dubbelmeting met een fraudegevoelig instrument.'' De doos met toetsformulieren staat al een week op de scholen. De antwoordformulieren worden zonder enige vorm van controle van buitenaf naar het Cito opgestuurd.

Om kwart voor negen precies gaat de deur dicht van het klaslokaal op de Anne-Frankschool. Directeur Moll geeft de kinderen voor ze beginnen nog één advies mee. ,,Als je het antwoord niet weet, altijd gokken. Je hebt 25 procent kans dat het goed is.''

Dan loopt hij toch even naar de monteurs die met veel kabaal een internetverbinding aan het aanleggen zijn. ,,Ze moeten nu echt stil zijn.''