Amsterdamse grachten in China

Amsterdam CS is een orchideeënkwekerij. In Noordoost-China rijst Hollanddorp op in een barre woestijn van corruptie, armoede en werkloosheid.

Het Centraal Station van Amsterdam ligt onder een laag vers gevallen sneeuw, het uitgestrekte terrein ervoor ligt er uitgestorven bij. Als je het station binnenloopt, sta je tussen de marmeren zuilen met gouden kronen. De muren zijn zachtgroen, het plafond is bedekt met kopieën van oude Hollandse meesters. Rechts zitten mannen en vrouwen in witte jassen onder kristallen kroonluchters. Ze kweken kleine orchideeën in glazen distilleerkolven. Even verder ligt een zee van bloeiende orchideeën in een tropisch warme kas. De Nederlandse kweker Arie Hartman geeft er les aan Chinese kwekers, die van hem leren hoe ze het beste met de kas en de planten kunnen omgaan.

De levensgrote replica van het Amsterdamse Centraal Station ligt midden op het terrein van het Hollanddorp, een immens pretpark annex kwekerij annex woonwijk in Hollandse stijl, gelegen in een van de meer barre en afgelegen plekken van China: de noordoostelijke stad Shenyang. Vanaf Amsterdam CS kun je in de verte een aantal hoge palen zien: daar moet een tropische kas van 16 meter hoog komen. Aan de andere kant van het station ligt een Nederlandse villawijk die inderdaad op een Nederlandse villawijk lijkt, ware het niet dat elk tuintje volledig is ingenomen door een grote glazen kas. De eigenaar van het park is geobsedeerd door kassen. De glazen bouwsels voor toekomstige bewoners moeten het aantrekkelijk maken om zelf bloemen en groenten te kweken, ook in de winter. Maar dan moet je wel de hoge stookkosten in het ijskoude Shenyang kunnen opbrengen.

Overal staan windmolens, ophaalbruggen en grachtenpanden met trapgevels. Het immense project beslaat 184 hectare, en de pittoreske namaakgrachten zijn volgens geruchten gegraven door dwangarbeiders die de eigenaar door zijn goede relaties met de plaatselijke overheid voor een zacht prijsje kon inhuren. Hij bouwt het Hollanddorp in het door corruptie, werkloosheid en armoede geteisterde Shenyang, waarvan het gemeentebestuur eind vorig jaar vrijwel volledig moest aftreden omdat het op grote schaal steekpenningen had aangenomen. Er vielen de nodige doodvonnissen. Maar de eigenaar van het project bleef als privé-ondernemer overeind. Volgens eigen zeggen komt dat omdat hij het gemeentebestuur uitsluitend bloemen cadeau heeft gedaan, nooit geld. Belangrijker is misschien dat hij al jaren zeer goede banden onderhoudt met de gouverneur van de provincie Liaoning, waarvan Shenyang de hoofdstad is.

Wie is de man die besloten heeft om op deze afgelegen plek midden in het barre noordelijke landschap zo'n grootschalig project op te zetten? Is hij gek of geniaal?

De Chinese Nederlander Yang Bin is het misschien allebei. Hij werd eind vorig jaar door het Amerikaanse tijdschrift Forbes uitgeroepen tot een van de tien rijkste mensen van heel China. Hij zou zo'n negenhonderd miljoen dollar waard zijn. Hij verdiende dat geld voornamelijk met grootschalige glastuinbouwprojecten door heel China. Het Hollanddorp is zomaar een aardigheidje ernaast.

Yang Bin kwam in 1987 naar Nederland voor studie aan de Rijksuniversiteit van Leiden. In China had hij politieke wetenschappen gestudeerd en gedoceerd. De Engelse hoogleraar Tony Saich, die in die jaren aan het Sinologisch Instituut in Leiden doceerde, herinnert zich Yang Bin als een onbetrouwbaar type. ,,Nadat hij zich in 1989 had voorgedaan als een belangrijke pro-democratische activist om asiel te krijgen, gebruikte hij zijn tijd in Nederland om contacten op te bouwen voor zijn investeringsplannen in China'', aldus Saich in het Hongkongse tijdschrift de Far Eastern Economic Review. Later verkreeg hij ook de Nederlandse nationaliteit. Yang`s vrouw en kind bewonen inmiddels een klein kasteeltje in Wassenaar.

In 1994 keerde de 'politieke vluchteling' terug naar China om daar zijn tuinbouwimperium Euro-Asia op te bouwen. Omdat hij de Nederlandse nationaliteit heeft, kon hij handig gebruik maken van de gunstige regelingen die gelden voor buitenlandse investeerders in China. Zijn bedrijf groeide als kool en werd een beursgenoteerde onderneming.

Sinds het artikel in Forbes is de belangstelling van internationale beleggingsadviseurs en van de Chinese en buitenlandse pers voor ondernemer Yang Bin sterk toegenomen. Leuk vindt hij dat allang niet meer, want het heeft hem veel geld gekost. Na het kritische artikel in de Far Eastern Economic Review kelderde de koers van zijn land- en tuinbouwbedrijf met maar liefst 27 procent.

Die koersdaling heeft veel te maken met het Hollanddorp. Beleggers die niet in de haalbaarheid van het project geloven, zijn bang dat hij geld onttrekt aan het tuinbouwimperium Euro-Asia voor het niet-beursgenoteerde Hollanddorp. De financiële structuren van veel Chinese privé-ondernemeningen zijn niet erg doorzichtig, en veel beleggers schrokken dan ook toen ze hoorden dat Yang Bin zich in het heikele avontuur van het Hollanddorp in Shenyang had gestort.

Alle kritiek kan niet verhinderen dat Yang Bin voorlopig nog gewoon doorgaat met het uitbouwen van zijn Nederlandse droom. Als het allemaal af is, dan krijgt hij er een koninklijk onderdak: zijn kantoor komt in een kopie van het paleis Huis ten Bosch.