Alpen bij ergst vervuilde bergketens

De Alpen behoren samen met de Rocky Mountains en de Hindukush tot de zwaarst vervuilde bergketens ter wereld. Uit een studie van de Verenigde Naties blijkt dat veel bergketens ernstig te lijden hebben van oorlogen, ontbossing en vervuiling.

De studie, uitgevoerd door de VN-universiteit in Tokio, noemt bergen de `watertorens van de wereld', omdat ze verantwoordelijk zijn voor de watervoorziening van de helft van de wereldbevolking. Om het belang van bergen, die bijna een kwart van de aardbodem bedekken en waar tien procent van de wereldbevolking woont, te onderstrepen heeft de VN dit jaar uitgeroepen tot het jaar van de bergen. Doel is de veelal slechte leefomstandigheden van de bergbewoners te verbeteren en te wijzen op de milieurisico's van de huidige exploitatie van bergketens.

Volgens de studie worden 23 van de 27 ernstigste conflicten op de wereld – zoals in Afghanistan, Tsjetsjenië en Kashmir – uitgevochten op bergketens die daar zwaar onder te lijden hebben. Bergketens werden in het verleden vaak een natuurlijke grens tussen landen, omdat ze veelal werden beschouwd als onherbergzaam niemandsland, aldus Jack Ives, een Canadese bergdeskundige en medeverantwoordelijk voor de studie. ,,Nu zijn de bergen een belangrijke bron voor waardevolle grondstoffen en voor water.''

Behalve van oorlog hebben bergketens ook ernstig te lijden van vervuiling. Die ontstaat volgens de onderzoekers vooral door het toerisme. ,,De Mount Everest is de hoogste vuilnisbelt ter wereld'', aldus Ives. En de ooit ongerepte dalen in de Alpen zijn ,,een vergaarbak van kabelbanen, skiliften, toeristenaccomodaties en parkeerplaatsen''. In de Alpen zijn mensen steeds hoger gaan wonen. Het gevaar van vervuiling van het Alpenwater neemt snel toe, wat consequenties heeft voor de stroomgebieden van Rijn, Rhône, Donau en Po, die allemaal hun oorsprong hebben in de Alpen.

Elders vormen illegale houtkap en het afbranden van bossen om landbouwgrond te creëren een groot gevaar. Tachtig procent van de bergbossen op Madagascar is hierdoor inmiddels verdwenen. Deze activiteiten vergroten volgens de studie de kans op lawines, erosie, modderstromen, bosbranden en hongersnood. De Rocky Mountains worden bedreigd doordat mensen in de bosrijke gebieden gaan wonen en door afval van de mijnbouw. Ook skiën en andere vormen van toerisme eisen ruimte.

Volgens Ives verschilt de situatie per bergketen, waardoor het moeilijk is om één beleid te formuleren. Simplificatie van de problemen leidt volgens Hans van Ginkel, hoogleraar aan de VN-universiteit, ,,in het beste geval tot verspilling van fondsen en in het ergste geval tot meer schade aan tere ecosystemen.''