`Vader van Estse kroon'

De `vader van de Estse kroon' en leider van de Hervormingspartij, Siim Kallas, is vandaag aangetreden als premier van Estland. Hij werd vorige week door het parlement gekozen, met 62 stemmen voor en 31 tegen. De 53-jarige Kallas presenteert vandaag zijn regering, een coalitie van zijn eigen partij en de Centrumpartij die tot nu toe in de oppositie was.

De twee partijen beschikken samen maar over 46 van de 101 zetels in de Riigikogu en Kallas is dus aangewezen op de gedoogsteun van enkele kleinere partijen. Het wordt niet zijn enige probleem. De Centrumpartij en zijn Hervormingspartij zijn vreemde bedgenoten – ook al worden in het Estse partijenspectrum de belangrijkste prioriteiten, zoals de invoering van de markteconomie en het lidmaatschap van de Europese Unie en de NAVO, door alle partijen gedeeld. Maar op economisch gebieden lopen de denkbeelden van de twee coalitiepartners flink uiteen. Waar de Hervormers de belastingen willen verlagen, wil de Centrumpartij juist nieuwe progressieve belastingen invoeren. Ten aanzien van de voorwaarden die Brussel Estland stelt op de weg naar het lidmaatschap van de EU reageert de Centrumpartij doorgaans ook veel kritischer en harder dan de Hervormers. Tegelijkertijd is het EU-beleid van de Centrumpartij vaag; de partij weet – zoals zaterdag nog werd toegegeven – nog niet of ze de onderhandelingen met de EU moet ,,versnellen of blokkeren''.

Een tweede probleem voor Kallas kan de leider van de Centrumpartij opleveren, de controversiële populist Edgar Savisaar, burgemeester van de hoofdstad Tallinn. Hij moest in 1995 als minister van Binnenlandse Zaken aftreden in een afluisterschandaal. Sindsdien wordt het grillige enfant terrible van de Estse politiek voornamelijk gemeden door de andere partijen. Kallas' Hervormingspartij zelf zegende eind vorig jaar zijn `rehabilitatie' in, door op lokaal niveau, onder andere in Tallinn, met Savisaars oppositionele Centrumpartij coalities aan te gaan. Dat `lokale overlopen' leidde in december tot een crisis binnen de coalitieregering van premier Mart Laar, waarvan de Hervormingspartij een van de pilaren was. Laar repte van een vertrouwensbreuk, wilde niet meer met de Hervormingspartij verder en trad af. Savisaar zit niet in Kallas' kabinet, maar als partijleider zal hij achter de schermen wel een grote rol spelen.

In de nieuwe regering is ex-bankier Harri Ounapuu, van de Centrumpartij, minister van Financiën; Kristiina Ojuland, van de Hervormingspartij, is minister van Buitenlandse Zaken.

De nieuwe premier (tevens voorzitter van de Estse wielrijdersbond) is vooral bekend geworden als `vader van de Estse kroon' die de aan een heftige inflatie onderhevige Russische roebel in 1992 verving. Kallas, toen president van de centrale bank, koppelde de nieuwe munt aan de Duitse mark en maakte in die vroege jaren negentig van de kroon de meest stabiele nieuwe munt van de voormalige Sovjet-Unie. Voor de Estse onafhankelijkheid was de econoom Kallas (geboren in 1948) bankdirecteur, adjunct-hoofdredacteur bij de krant Rahva Hääl en vakbondsleider. In 1994 richtte hij de Hervormingspartij op. Na zijn afscheid van de centrale bank was hij kort (in 1995 en 1996) minister van Buitenlandse Zaken. In het kabinet Laar, dat in 1999 aantrad, was hij minister van Financiën.