Regering VS verdeeld over gevangenen

Binnen de Amerikaanse regering is een meningsverschil naar buiten gekomen over de status van de op de Amerikaanse basis Guantánamo Bay gevangen Al-Qaeda- en Talibaanstrijders.

Dat bevestigde de Amerikaanse vice-president Dick Cheney gisteren in een vraaggesprek met de televisiezender Fox News.

Zaterdag meldde de Amerikaanse krant The Washington Times dat minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell president Bush heeft gevraagd het besluit Al-Qaeda-gevangenen niet te beschouwen als krijgsgevangenen, in heroverweging te nemen. De regering-Bush noemt de gevangen Al-Qaeda- en Talibaanstrijders ,,onwettige combattanten''.

Powell zou zijn verzoek hebben gedaan om de internationale steun aan de oorlog tegen terrorisme van de Amerikaanse regering niet te laten afbrokkelen. Verscheidene landen hebben er bij de VS op aangedrongen de gevangenen op de Amerikaanse marinebasis op Cuba als krijgsgevangenen te behandelen.

De Conventies van Genève (1949) geven krijgsgevangenen bepaalde wettelijke rechten, waaronder het recht dat zij niet meer dan hun naam, rang en registratienummer prijs hoeven te geven. De gevangenen op Cuba worden ondervraagd over de rol van Al-Qaeda bij terroristische aanslagen. Ook moeten onder de Geneefse Conventies krijgsgevangenen na een oorlog worden vrijgelaten.

,,De minister van Buitenlandse Zaken verzoekt u uw besluit te heroverwegen'', aldus een door The Washington Times geciteerd memo van Witte Huis-raadsman Alberto Gonzalez aan president Bush. ,,Specifiek heeft hij gevraagd dat u concludeert dat de GPW (Tweede Geneefse Conventie over de behandeling van krijgsgevangenen) op zowel Al-Qaeda- als op Talibaanstrijders van toepassing is. Ik begrijp echter dat hij akkoord zal gaan hen geen krijgsgevangenen te noemen wanneer zaak voor zaak individuele verhoren door een bevoegd tribunaal zijn gehouden'', zo schrijft Gonzalez in de memo.

Cheney bevestigde tegenover Fox News dat er binnen de regering-Bush een ,,juridisch probleem'' is ontstaan over de vraag of de gevangenen volgens de Conventies van Genève moeten worden behandeld of niet. ,Één denkwijze is dat de Geneefse Conventies niet van toepassing zijn op terroristische aanvallen. Deze werden opgesteld om te handelen bij een oorlog tussen soevereine staten. Maar in een geval waar de participanten niet tot een staat behoren, kan je je serieus afvragen of de Conventies van Genève gelden'', aldus de vice-president.

Dit weekeinde onderstreepte de Amerikaanse minister van Defensie, Donald Rumsfeld, nogmaals dat de Al-Qaeda gevangenen geen recht hebben op de status van krijgsgevangene. Tijdens een bezoek aan Camp X-Ray op de marinebasis Guantánamo Bay zei Rumsfeld: ,,Het zijn geen krijgsgevangenen en ze zullen niet worden aangemerkt als krijgsgevangenen.''

Rumsfeld herhaalde dat ,,dit de meest gevaarlijke, best getrainde, wrede moordenaars op aarde zijn.'' In Camp X-Ray zitten inmiddels 180 Al-Qaeda-strijders gevangen. In Afghanistan zijn nog ten minste 300 gevangenen in Amerikaanse hechtenis. Het overvliegen van gevangenen naar Guantánamo Bay is voorlopig stopgezet zodat Camp X-Ray kan worden uitgebreid.