Pubers redden Moravia-bewerking

,,Alle rijkdommen van de wereld voor een klein beetje haat,'' roept de zoon uit. Net als zijn zuster behoort hij tot de `nieuwe onverschilligen', verveelde rijkeluiskinderen die niet in staat zijn om aan het echte leven deel te nemen, lief te hebben, te haten. Ze snakken naar een Daad die ze tot leven kan wekken: geheime seks, moord, huwelijk met verkeerde man. Maar die Daad, al dan niet gelukt, brengt ook al geen verandering, omdat hij voortkwam uit gespeelde hartstocht: ,,Ik heb niets gedaan, ik heb alleen maar gedacht.''

In zijn klassieke debuutroman De onverschilligen (Gli Indifferente, 1929) schetst de Italiaanse schrijver Alberto Moravia de decadentie van twee generaties hogere burgerij. De machtige zakenman Leo dreigt zijn ex-minnares Mariagrazia uit haar villa te zetten en zit achter haar dochter aan. Mariagrazia's vriendin Lisa jaagt ondertussen op haar zoon. Mariagrazia is ziende blind en is steeds jaloers op de verkeerde. De kinderen zien toe in walging om zoveel platheid en leugenachtigheid. Ze kunnen niet genieten van het luxeleven, maar ze kunnen er ook niet aan ontsnappen.

Regisseurs Hans Hoes en Nan Koch bewerkten de roman voor toneel bij ZT Hollandia, zoals enkele jaren geleden theatergroep Carrousel dat al deed. Het toneelbeeld heeft de juiste decadente toon, met tientallen protserige stoelen, grote spiegels voor de narcistische pubers en achterin een rond bed waarop Lisa rondkronkelt, zich doorlopend verkledend en opmakend voor het leven dat niet komt.

Chris Nietveld maakt van Mariagrazia een zenuwzieke, doorlopend babbelende kakmadam vol zelfmedelijden. Dat doet ze heel goed, maar ze is geen moment de sterke, tragische figuur die ze ook zou moeten zijn. Dimitri Dupont als de zakenman is wat tam en straalt niet het gezag uit dat hij zou moeten hebben. Oda Spelbos speelt als de vriendin het enige normale, sympathieke personage, waardoor ze haar mooie natureltoon tegen de gekunsteldheid om haar heen kan zetten. Helaas is haar aandeel klein.

Zo laat de oudere generatie het enigszins afweten en komt de nadruk te liggen op de twee kinderen, gespeeld door het talentrijke duo Hadewych Minis en Aus Greidanus jr. De schone blonde Minis speelt uitstekend het uitdagende verwende nest, Greidanus leeft zich flink uit in zijn rol van spleenlijder: hij hangt overdreven uitgezakt in zijn stoel en draagt in al zijn bewegingen de onvrede en onmacht uit.

Echt aangrijpend wil deze Tsjechoviaanse schets van de bewegingloosheid niet worden. De aandachtspunten zijn niet duidelijk aangebracht. Als rechts Nietveld een monoloog houdt, ligt Minis zich links aanlokkelijk op te geilen tegen een spiegel. Dat leidt af. De acteur spelen te nadrukkelijk door als ze niet aan het woord zijn, of praten door elkaar heen, zodat je niet weet naar wie je moet kijken.

Ook lijkt het wel alsof het toneelstuk wat vlak blijft, op afstand staat. Maar dat kan ook zijn doordat de première in de Stadschouwburg in Eindhoven was; een onmogelijke bak waarin op rij negen het enorme podium al zo ver weg lijkt, dat het is alsof je achter op het tweede balkon zit.

Voorstelling: De onverschilligen van Alberto Moravia door ZT Hollandia. Regie en bewerking: Hans Hoes en Nan Koch. Gezien 26/1 Stadsschouwburg Eindhoven. Tournee t/m 23/3. Inl. (040) 233 3633 of www.zthollandia.nl.