Koppensnellen gaat rustig verder

Met Ton Spoor verdwijnt opnieuw een topbestuurder bij Vopak. ,,Op eigen verzoek.'' Maar er is wel iets meer aan de hand aan de Rotterdamse Blaak.

Dure afvloeiingsregelingen van miljoenen guldens en een commissaris, Martijn van der Vorm van de HAL, die bijna 40 procent van de aandelen in handen heeft. Dienstverlener aan de olie- en chemische industrie Vopak is geen doorsneebedrijf. Ir. Ton Spoor, afkomstig uit de olie- en gasbranche bij Esso, gaf de laatste jaren leiding aan het in de vaart der volkeren opgestoten Vopak, in 1999 ontstaan uit een fusie van Pakhoed (chemische distributie) en Van Ommeren (tankopslag). Het Rotterdamse concern claimt inmiddels op beide terreinen het marktleiderschap.

Pakhoed (chemische distributie) had de strategie, maar geen geld om hem uit te voeren. En Van Ommeren (tankopslag) had wel geld, maar ontbeerde een goede strategie. Zo werden vlak voor de fusie de beslommeringen van de Rotterdamse concerns wel samengevat.

De fusie kwam er, maar niet zonder slag of stoot. Een eerste poging strandde in 1998 op `eisen van Brussel'. Maar het was een publiek geheim dat de krachtenbundeling op de verdeling van de poppetjes afketste. De financiële wereld bleef drie jaar geleden niettemin overtuigd van de logica achter een Rotterdamse fusie. Grootaandeelhouder HAL, die in beide ondernemingen een belang hield, liet zich naar verluidt niet onbetuigd en voerde eveneens de druk op de directies op om alsnog tot een vergelijk te komen. Die kwam er in de zomer van 1999 waarbij de bestuursvoorzitters van beide ondernemingen terugtraden en de president-commissarissen van Pakhoed en Van Ommeren een pas op de plaats maakten.

Nee, de commissarissen hadden niet ingegrepen in de zomer van 1999 om alsnog de mislukte fusie tussen Pakhoed en Van Ommeren er door te drukken. ,,Zij die het echt in elkaar schuiven, zitten voor u'', stelden nieuwe financiële man Roelof Hendriks en kersverse bestuursvoorzitter Ton Spoor van de Rotterdamse havencombinatie tweeënhalf jaar geleden.

Het in elkaar schuiven van de voormalige aartsrivalen uit de Rotterdamse haven is sindsdien allesbehalve op rolletjes verlopen. ,,Spoor vertrekt op eigen verzoek om persoonlijke redenen'', heet het in het uitgegeven perscommuniqué. Een juistere formulering zou geweest zijn dat het koppensnellen in de raad van bestuur van Vopak al tweeënhalf jaar, sinds het bedrijf na een fusie tussen Pakhoed en Van Ommeren tot stand is gekomen, onverminderd voort gaat.

De uiteindelijk door aandeelhouders en commissarissen afgedwongen fusie tussen Pakhoed en Van Ommeren heeft binnen dertig maanden geleid tot het vertrek van drie bestuursvoorzitters (Westdijk, Van den Driest en Spoor) en twee andere bestuurders (Hendriks en Van Westenbrugge). Aanvankelijk waren de fusieproblemen terug te voeren tot cultuurverschillen. Pakhoed ademde de sfeer uit van de wat ruigere cargadoorswereld, Van Ommeren kwamt voort uit de wat deftiger rederscultuur. Maar belangrijker was dat Pakhoed grootscheeps had ingezet op chemische distributie en Van Ommeren op tankopslag. Bij de fusie werd afgesproken voor minimaal twee miljard gulden te investeren in chemische distributie. Met overnames in de VS (Univar) en Frankrijk (Lambert Rivière) had het voormalige Pakhoed al fors toegeslagen, maar klap op de vuurpijl was de overname van het Engelse bedrijf Ellis & Everard voor 530 miljoen euro.

Voormalig bestuurder van Van Ommeren Rick van Westenbrugge zag met lede ogen aan dat er voor een grote acquisitie in de tankopslag in de VS geen geld meer was. Eerst vertrok bestuurder Hendriks (evenals Van Westenbrugge ex-Van Ommeren), een maand later verdween ook Van Westenbrugge zelf met trammelant aan de Blaak.

In Spoor zagen de commissarissen van Vopak de man die hun ambities, een hogere beurskoers om acquisities te bekostigen en een forse winstgroei, wél zou kunnen waarmaken. De saaie, kleurloze Spoor, stond niet alleen te boek als een Pietje precies, maar ook als een groot vakman en expert van de olie- en gasbranche.

Bij Vopak kreeg hij van de raad van commissarissen carte-blanche. Anders had hij de strijd met de dwarsliggende ex-Van Ommeren mensen die vertrokken nooit zo gemakkelijk kunnen winnen.

Naast de winstwaarschuwing die het bedrijf nu heeft afgegeven blijft Vopak door de marginale resultaten een aantrekkelijke overnamekandidaat. Vorig jaar deed een onbekende buitenlandse investeringsgroep nog een bod van 1,1 miljard euro op de tankopslag-activiteiten. Voor een energieconsultant in de Rotterdamse haven geen verrassing. ,,Vooral het samenvoegen van Van Ommeren en Pakhoed in de Botlek heeft puur goud opgeleverd. Het is geen wonder dat voornamelijk potentiële kopers uit het buitenland daar regelmatig aan snuffelen.''