Het oog van de bus

Het valt niet altijd mee om buschauffeur te zijn. Er wordt op je gescholden. Je wordt bespuugd. Of je krijgt een knal voor je harsens. Vrijwel dagelijks valt er op de bussen van het Gemeentelijk Vervoerbedrijf Utrecht (GVU) een ernstig incident te melden. Meestal begint een ruzie door zwartrijden. Of het is te druk in de bus. Er zijn ook opgeschoten jongeren die het leuk vinden om het interieur van de bus te bekladden of deuren open te duwen als gevolg waarvan de bus automatisch stopt. Als de chauffeur daar iets van zegt, zijn de rapen gaar.

De komende tijd worden de bijna tweehonderd Utrechtse stadsbussen uitgerust met televisiecamera's. Dat moet helpen. Het is eigenlijk belachelijk dat wij bijna een miljoen euro moeten uittrekken om reizigers en personeel een veilige rit te garanderen, zegt algemeen directeur Pedro Peters van het GVU, maar anderzijds is het bedrijf trots op de camera's die altijd aan staan en heldere beelden geven. Alleen bijzondere opsporingsambtenaren mogen de digitaal opgenomen beelden terugzien. En alleen als er melding is gemaakt van een incident. Na een etmaal worden ze gewist.

De zevenhonderd GVU-chauffeurs hopen nu dat er meer daders worden gepakt. Je kunt de dader niet altijd goed herkennen, vertelt een van hen. Een tik is snel uitgedeeld. Daar gaat vaak geen gesprek aan vooraf. En vaak raken ze je van achteren. Herkennen wordt straks eenvoudig. Wie wordt meegenomen naar een kantoor om daar zichzelf op een computerscherm met een pen op de bus te zien krassen, heeft weinig meer te ontkennen. Vorige week, op de eerste dag met camerabewaking op een aantal bussen, was het meteen raak. Je kon goed zien dat een chauffeur een jongeman de toegang tot zijn volle bus ontzegde. Dat diens maten in de bus dat onzin vonden en de deur openduwden. Chauffeur en jongeman kregen woorden. Anderen bemoeiden zich ermee. Het eindigde ermee dat de chauffeur een klap ontving. De dader is bekend. De chauffeur is een dag later weer aan het werk gegaan.

Camera's moeten het aantal incidenten met 30 procent terugbrengen. Ook extra toezichthouders, cursussen deëscalerend gedrag voor chauffeurs en een lik-op-stukbeleid zullen helpen. Wellicht stijgt ook het aantal reizigers. Veel mensen laten hun dochter van tien 'savonds niet met de bus reizen uit angst voor incidenten. Dat moet weer kunnen. Het is trouwens een misverstand dat de meeste incidenten 'savonds gebeuren. Dat is tijdens de middagspits. Zeker is dat van camera's een preventieve werking uitgaat. Er zijn al groepjes jongeren gesignaleerd die bussen met camera's overslaan. De camera's zijn ook hufterproof. Onlangs liet iemand een camera bij wijze van test op de grond stuiteren. De camera kwam per ongeluk op een autoruit terecht. De ruit was stuk, de camera niet.