Een moordenaar op de baseline

Meer dan een voetnoot in de rijke geschiedenis van het Zweedse tennis zal Thomas Johansson (26) niet zijn, ondanks zijn eerste grandslamtitel op de Australian Open. ,,Ik ben geen flitsende persoonlijkheid.''

Zelfs de legendarische Zweedse tennisser Björn Borg doorbrak in 1980 zijn welhaast mythische inertie door devoot te knielen en het heilige gras van Wimbledon te kussen, nadat hij in een gedenkwaardige finale John McEnroe had verslagen. In juli 1988 welde een oerkreet op in het lichaam van de prachtige atleet Stefan Edberg, toen hij op een grauwe maandagmiddag in Londen zijn eerste Wimbledon-titel veroverde na een titanenstrijd met Boris Becker. Zes maanden eerder verkeerde de even bescheiden Mats Wilander in extase, omdat hij in de finale van de Australian Open een kunststuk had verricht tegen de lokale held Pat Cash. En wat deed Thomas Johansson gisteren in Melbourne?

Hij glimlachte na de eerste grandslamtitel in zijn carrière, balde voorzichtig een vuist en keerde terug naar zijn stoel, naar de plek in de schaduw, die hij op de Australian Open per ongeluk had verlaten. Verwacht van een kleine man geen grote emoties. Maar de onderkoelde vreugde bij de 26-jarige Johansson vormde de anticlimax van een toernooi, dat bij gebrek aan beter een modale ambtenaar tot directeur promoveerde. De gedroomde winnaar was immers Marat Safin, maar de lange Rus leek in Melbourne vooral een hoofdrol te willen spelen op de boerenbruiloften in de kluchten van Tsjechov. Omringd door drie blonde schoonheden het Russische model Katja Bestojeva deed in de spelersbox zelfs geen moeite haar weelderige boezem te verbergen presenteerde Safin zich gisteren in de finale als een verwend kind.

De voormalige Wimbledon-finalist Alexej Metreveli had het exuberante gedrag van zijn landgenoot hoofdschuddend aanschouwd als commentator voor de Russische televisie. ,,Safin vindt op elk toernooi een andere vriendin voor een week'', stelde Metreveli. ,,Hij weet niet door wie hij zich moet laten begeleiden. Maar ik vrees dat zijn aandacht niet voor honderd procent bij de finale was.'' Geen moment demonstreerde Safin zijn soms magische spel vanaf de baseline, hoewel de Australische Davis-Cupcaptain John Fitzgerald zijn soepele bewegingen bij het serveren ,,pure poëzie'' had genoemd. Ook op dat gebied manifesteerde Johansson zich als de tegenpool van de Russische playboy.

Wie had durven vermoeden dat uitgerekend deze Zweedse tennisser in de voetsporen zou treden van illustere voorgangers als Borg, Edberg en Wilander? Vier jaar geleden beleefde de Nederlandse service- en volleyspecialist Jan Siemerink het hoogtepunt uit zijn carrière door het ATP-toernooi in Rotterdam te winnen. In de finale had hij geen kind aan de zoveelste vertegenwoordiger van de Zweedse school, die zich met engelengeduld kon ingraven op de baseline om zijn tegenstander met dubbelhandige backhands door de wringer te halen. Zal Siemerink ooit hebben gedacht dat hij een toekomstige grandslamkampioen had verslagen?

Lachend vertelde Johansson dat zijn coach Magnus Tideman hem de afgelopen maanden tot langdurige bezoeken aan het krachthonk had veroordeeld. ,,Fysiek was ik vroeger niet sterk genoeg om me met de wereldtop te kunnen meten'', zei Johansson. ,,Nu heb ik veel aan fitness gedaan en stond ik urenlang met Jonas Björkman op de squashbaan om mijn voetenwerk te verbeteren. Mijn fragiele lichaam was vaak mijn grootste tegenstander, nu is het mijn grootste vriend. Mijn coach hield me voor dat ik op die manier meer toernooien kon winnen. Maar over een grandslam hebben we nooit gesproken. In Melbourne is voor mij een droom uitgekomen.''

Misschien dat hij coach Tideman daarom vergeleek met de stripfiguur Mister Magoo, de kleine, bijziende detective. Maar je hoefde niet bijziend te zijn om Johansson hooguit af te schilderen als een verdienstelijke speler uit de top-20 van de wereldranglijst. Illustreerde zijn curriculum vitae op de grandslams immers niet zijn modale status? Twee keer bereikte hij de kwartfinales op de US Open. In Melbourne verspeelde hij in 1996 een 2-0 voorsprong in sets tegen Boris Becker, toen de Duitser de Australian Open won en nummer 1 van de wereld werd. Dit jaar wandelde de Zweed geruisloos naar de finale, geholpen door de exodus van de vedetten in de onderste helft van het speelschema.

Tot gisteren hoefde Johansson geen enkele speler uit de top-20 te verslaan, want het rijtje Diaz, Hipfl, El Aynaoui, Voinea, Björkman en Novak had niet misstaan op een modaal ATP-toernooi als de Dutch Open. Zonder een spoor van ironie vertelde Johansson dat zijn geboortestad Linköping vooral bekend staat als de stad waar de Zweedse luchtmacht zijn hoofdkwartier heeft. Ook de Zweedse autofabrikant Scania heeft er een vestiging. Linköping zal zijn faam nu niet ontlenen aan de eerste Zweedse grandslamkampioen sinds 1992, toen Edberg de US Open op zijn naam schreef.

Johansson heeft zijn ziel uitvoeriger verkend dan Safin. Hij weet als geen ander dat zijn verrassende triomftocht in Melbourne slechts een voetnoot zal zijn in de rijke geschiedenis van het Zweedse tennis. ,,Kijk naar mij, ik ben niet interessant'', stelde hij na zijn zege op zijn charismatische vriend Björkman. ,,Misschien ben ik nu ietsje interessanter geworden in Zweden'', opperde Johansson, gisteren. Maar het is veelzeggend dat uitgerekend zijn idool Wilander zich op parttime basis bekommert om Safin en niet om zijn onopvallende landgenoot.

Als jochie van 13 jaar keek Johansson 's nachts naar de televisie om Wilander de finale van de US Open te zien spelen tegen Ivan Lendl. Twee jaar later zei vader Kirsten met de tranen in zijn ogen tegen zijn zoon dat hij moest stoppen met tennis, omdat zijn ouders het niet langer konden betalen. ,,Je had zijn gezicht moeten zien, ik heb me nog nooit zo opgelaten gevoeld'', vertelde vader Johansson aan een Zweedse krant. ,,Gelukkig vond ik drie Zweedse bedrijven bereid een bedrag van 5.000 Amerikaanse dollars te investeren in mijn zoon. Hij heeft het dubbel en dwars terugbetaald. Zelfs in Melbourne belde Thomas ons elke dag. Hij is een gewone jongen gebleven.''

Het paste ook bij Johansson dat hij gisteren een taxi moest nemen naar Melbourne Park, omdat zijn coach was vergeten een auto te bestellen bij de directie van de Australian Open. ,,Maar ik denk dat de taxichauffeur me uiteindelijk wel herkende, want hij wenste me succes'', zei Johansson, glimlachend. Verlegen onderging hij gisteravond ook de huldiging door de Zweedse supporters, die in de Saloon Bar in Melbourne op rekening van de grandslamwinnaar sloten bier lieten aanrukken. ,,Ik ben nu eenmaal geen flitsende persoonlijkheid'', stelde Johansson. ,,Ik kan aardig tennissen, maar ik ben een mens zonder flair. Dat zit nu eenmaal niet in mij.''

Oprecht leek Johansson zich te willen verontschuldigen voor zijn onvoorziene machtsgreep op de Australian Open, hoewel het in een crisis verkerende Zweedse tennis dringend een nieuwe impuls kan gebruiken. Maar of het internationale tennis is gebaat bij een kleurloze kampioen als Johansson? ,,Je kunt nu eenmaal niet op elk grandslamtoernooi halve finales hebben met Hewitt, Sampras, Agassi en Rafter'', zei Johansson. ,,Dat zou de dood voor de sport betekenen.'' En zijn coach Tideman: ,,In het golf weet je dat alleen Tiger Woods kan winnen, in het tennis schuilt in elke speler uit de top-100 een potentiële kampioen. Zo klein zijn de krachtsverschillen in deze sport.''

En op de merkwaardigste Australian Open van het afgelopen decennium ontworstelde Johansson zich aan de anonimiteit in de wetenschap dat nu anders naar hem zal worden gekeken dan voorheen. Over twee weken is hij de onbetwiste kopman van het Zweedse Davis-Cupteam in de wedstrijd tegen het Engeland van Henman en Rusedski. ,,Johansson is in staat je te vermoorden vanaf de baseline'', constateerde Safin, die zijn opponent gisteren een welgemeend advies meegaf. ,,Geniet zo lang mogelijk van deze grandslamtitel.'' Bedoelde Safin te zeggen: omdat het je nooit meer zal overkomen? Zal zelfs een Zweeds kind met een tennisracket in zijn handen zich willen spiegelen aan Thomas Johansson? De Australian Open heeft bewezen dat zelfs de wildste fantasieën werkelijkheid kunnen worden, voor wie de moed heeft te blijven dromen.