TWEE FOUTE VERSIES VAN HET KLOTHO-GEN MAKEN LANG LEVEN MOEILIJK

Mensen met een mutatie in beide kopieën van het klotho-gen hebben een grote kans om hun vijfenzeventigste verjaardag niet te halen. Wetenschappers van een Tsjechische en twee Amerikaanse universiteiten concluderen dit na epidemiologisch onderzoek onder zo'n tweeduizend mensen, ouderen en pasgeboren, uit Tsjechië en de Verenigde Staten (Proceedings of the National Academy of Sciences, 22 jan.).

Klotho is een gen dat in muizen verouderingskwalen veroorzaakt, zoals aderverkalking en botontkalking en onvruchtbaarheid. Dat overkomt muizen met twee mutante kopieën van klotho: net als bijna alle dieren hebben ze elk chromosoom, en daarom elk gen dubbel. De klotho-dubbelmutanten ontwikkelen zich normaal tot ze drie tot vier weken oud zijn. Dan beginnen ze te verouderen en sterven vijf weken later, te vroeg voor een muis. Omdat meestal wordt aangenomen dat veroudering door vele genen wordt veroorzaakt, is het opmerkelijk dat één gen de levensloop van een muis zo radicaal verandert.

Uit het Amerikaans-Tsjechische onderzoek blijkt nu dat mensen met twee kapotte kopieën van het klotho-gen ruim 60 procent minder kans hebben om 75 te worden dan degenen zonder mutatie. De boosdoener is een versie (of allel) van het gen genaamd KL-VS. Een kwart van de mensen boven de 75 had één kopie van dit allel. Via kansberekening rekenden de onderzoekers uit bij hoeveel mensen KL-VS op beide chromosomen zou moeten voorkomen, maar de werkelijkheid klopte daar niet mee: er was een tekort aan oude mensen met twee kopieën. Die moeten voor hun 75ste zijn overleden, concluderen de wetenschappers. Wanneer of waaraan de vroege doden gestorven zijn, is niet bekend.

Ook weet niemand hoe klotho (genoemd naar de Griekse schikgodin die de levensdraad spint) de sterfte veroorzaakt. De onderzoekers vermoeden dat het normale klotho-eiwit AGE's (advanced glycation end-products) afbreekt. Deze verbindingen van aminozuren en glucose worden in verband gebracht met ouderdomsziekten als aderverkalking, diabetes en Alzheimer. In mensen met het mutante klotho zouden AGE's volgens de onderzoekers kunnen ophopen. Gek genoeg ontdekten de wetenschappers ook een positieve werking van het KL-VS allel: Tsjechen van een jaar of tachtig verouderden juist trager als ze één mutante versie van KL-VS bezaten.