Toen de roos nog een roos was

Ruim elf jaar geleden verruilde Nacho Duato het Nederlands Dans Theater voor het Compania Nacional de Danza in Madrid. Hij was even terug voor `Remansos' dat donderdag zijn Nederlandse première beleefde.

,,Ik mis Holland niet, maar wel het feit dat ik geen buitenlander meer ben. Hier kon ik in mijn eigen wereld leven, Spanjaard zijn in Spanje is veel moeilijker. Het irriteert me dat ik hetzelfde ben als zij en dat ik daardoor voortdurend een spiegel voorgehouden krijg. Maar heel langzaam geef ik me eraan over en zie ik in dat het Spaanse luieren en de siësta zo slecht niet zijn. Ik ben eigenlijk iemand die altijd aan het werk is. Voor mezelf en om Spanje als dansland op de kaart te zetten. Want we zijn geen uithoek meer met wat castagnetten en stierengevechten.''

Nacho Duato (1957) werd in 1981 door Jiri Kylián naar Nederland gehaald. Al snel werd hij de gezichtsbepalende danser van het Haagse NDT. Toen hij in 1983 met Jardi Tancat als choreograaf debuteerde, was dat het startschot voor een internationale carrière die hem behalve zijn eigen nationale ballet, vele gastchoreografieën opleverde. Op uitnodiging van het American Ballet Theatre in New York maakte hij Remanso, dat hij in 1998 bewerkte voor zijn eigen Madrileense gezelschap tot Remansos. Het is een abstract en geometrisch ballet voor zes dansers over liefde en vriendschap. Remansos (`staand water', `toevluchtsoord') is ook de titel van een gedichtencyclus van Frederico García Lorca, die samen met de pianomuziek Valses Poéticos van Enrique Granados, de inspiratiebron vormde voor de choreografie.

Duato: ,,Ik vertaal Lorca's gedichten niet in beweging, de sfeer die hij en Granados oproepen staat centraal. Lorca's Remansos is naïef. Lorca keert terug naar de kindertijd waarin het leven nog makkelijk te leven was, de liefde simpel en een roos een roos was. Vandaar de roos die midden op het toneel staat en waarmee door drie mannen gedanst wordt. In New York dachten ze dat het `dus' een homoballet was, maar in Spanje snappen ze meteen het onderliggende verhaal en de atmosfeer.''

Doordat Remansos gemaakt werd voor de New Yorkse spitzendansers, is het ballet klassieker van lijn geworden dan gebruikelijk, zegt Duato. Het voegde nieuwe bewegingen toe aan zijn moderne vocabulaire, dat tot vervelens toe maar vergeleken blijft worden met de taal van zijn leermeester Kylián. ,,In de elf jaar dat ik weg ben, is mijn werk persoonlijker en vrijer geworden. Ik heb niet meer het gevoel dat Kylián als big brother meekijkt. Typisch Spaans aan mij is, dat ik gepassioneerd en temperamentvol ben en ik heb de neiging de choreografie nog wel eens op te offeren aan die passie. Ik gooi de emotie er direct uit. Vroeger zou ik dat niet gedurfd hebben, toen zat alles strak in de choreografie.''

Toch vindt Duato het choreograaf, directeur en danser zijn (,,af en toe duik ik als een soort Hitchcock nog even op als danser'') elke dag een gevecht met zichzelf. De druk van kritiek èn lof valt hem soms zwaar. Daarom treedt hij regelmatig op als filmacteur. Hij houdt ervan drie weken op een filmset in een compleet andere wereld te zijn, maar de bijbanen worden hem niet altijd in dank afgenomen. Toen hij naaktfoto's van zichzelf liet maken om geld in te zamelen voor het aidsfonds, werd Duato prompt ijdel en frivool bevonden. ,,Ik geef toe, het is een raar idee om als een soort pin-up op een meisjeskamer te kunnen hangen, maar het zijn allemaal aspecten van mijn persoonlijkheid die maken dat ik de choreograaf ben die ik ben.'' Remansos is soms letterlijk een van zijn toevluchtsoorden.

Toernee t/m 23 febr, informatie 070-3609931 of www.ndt.nl.