Op maat beleggen voor de miljonair

Het zijn de grote stille krachten op de beursvloer, de vermogensbeheerders die het kapitaal van verzekeraars en beleggingsfondsen beleggen. Deze week: John van Oudenhoven (40) van Van Lanschot Bankiers. Beheerd vermogen: zeven miljard euro. Misser: Enron. Klapper: Wal-Mart.

De kleine belegger kan er niet terecht. Van Lanschot Bankiers mag met zeven miljard euro een relatief kleine speler zijn in de wereld van het vermogensbeheer, het is wel de bank voor de meer vermogenden. Om bij de bank een rekening te openen moet een klant 100.000 euro aan besteedbaar vermogen hebben en de afdeling vermogensbeheer gaat pas met iemand in zee als hij één miljoen euro te beleggen heeft. ,,Maar dat is geen rigide regel. Als iemand 800.000 euro heeft, en het ziet ernaar uit dat dit snel groeit, dan is het ook goed'', zegt John van Oudenhoven (40). Hij werkt sinds 1989 bij de oudste bank van Nederland, vanuit de `Van Lanschot toren' in Den Bosch is hij de eindverantwoordelijke voor het beleggingsbeleid.

De afdeling, met in totaal 50 werknemers, belegt in aandelen en obligaties. De klant beslist in welk deel van de wereld hij belegt en of zijn geld gaat naar aandelen of obligaties. ,,Het ligt aan het mandaat dat we krijgen. Bij de institutionele beleggers zitten er veel in de eurozone, bij de meeste particulieren beleggen we wereldwijd'', zegt Van Oudenhoven. Begin jaren negentig werd er volgens Van Oudenhoven vooral in Nederlandse aandelen belegd, maar dat is snel verschoven door het internationaler worden van de markt, de invoering van de euro en het groter worden van de vermogens. De afdeling zag het vermogen onder beheer groeien van 2,2 miljard euro eind 1996 tot de huidige 7 miljard. Het heeft momenteel acht eigen fondsen voor aandelen en obligaties die allen aan de beurs genoteerd staan. Van Lanschot zet de prestaties van zijn aandelenportefeuilles af tegen de MSCI-index van Morgan Stanley en de obligaties worden afgezet tegen de index van Salomon Brothers. De obligaties deden het in 2001 beter dan de index, en Van Lanschots Global Bond Fund behaalde, volgens onderzoeksbureau Iris, het hoogste rendement van de Nederlandse obligatiefondsen. Daar staat tegenover dat de resultaten van de aandelenbeleggingen iets beneden het niveau van de MSCI-index bleven. ,,We gingen ervan uit dat het economisch herstel niet zo snel zou komen en zaten dan ook goed met de keuze voor defensieve sectoren zoals farmacie, energie en voeding'', zegt Van Oudenhoven. Maar de keuzes voor individuele bedrijven in deze sectoren waren minder gelukkig waardoor de balans naar beneden uitsloeg.

De grootste domper werd veroorzaakt door het Amerikaanse energieconcern Enron dat eind vorig jaar met een duizelingwekkende vaart in de afgrond stortte. ,,Niet eerder in mijn carrière heb ik zoiets gezien. Ik heb daar een heel naar gevoel aan over gehouden'', aldus Van Oudenhoven, ,,veel klanten zijn een stukje vermogen kwijtgeraakt''. De klanten die in de Amerikaanse aandelen zaten, en dus ook in Enron, verloren soms 1 procent van de waarde van hun aandelenportefeuille, in totaal ging het om miljoenen euro's.

De vermogensbeheerder hanteert nog een tweede ijkpunt dat echter moeilijker te meten is. ,,We willen dichtbij de klant staan en geen klinische fabriek zijn. Daarom kijken we niet alleen naar het rendement, maar ook of we de klant optimaal hebben bijgestaan.'' Van Oudenhovens team bezoekt alle klanten, zo'n 1.000 particulieren en 60 institutionele klanten (waaronder pensioenfondsen, verzekeraars en verenigingen) enkele malen per jaar en houdt rekening met specifieke eisen. Toen het apartheidsbewind in Zuid Afrika aan de macht was, wilden sommige klanten geen geld stoppen in dat land. ,,Nu kan bijvoorbeeld een kerkelijke instelling niets te maken willen hebben met de wapenindustrie. Dan beleggen we dus niet in Boeing of in andere bedrijven die iets met deze sector te maken hebben, ook al zou het rendement erg goed zijn.''

De werkwijze lijkt aan te slaan, de bank groeit. Eergisteren werd er een nieuw kantoor geopend in Tilburg, wat het totaal aantal op 33 brengt, en er staan kantoren gepland in Amstelveen en Zwolle. Niet wereldschokkend vergeleken met de grote spelers als ING of Rabobank, maar volgens de bank trekt het meer nieuwe, vermogende, klanten aan dan de concurrenten. Op het gebied van vermogensbeheer zijn ABN Amro, Meespierson en ING de grootste rivalen. Buitenlandse instellingen zijn inmiddels ook actief op de Nederlandse markt. Zij richten zich echter vooral op de allergrootste familievermogens. Ook Van Lanschot heeft een family-office die alle financiële zaken regelt voor de particuliere klanten die een vermogen hebben van meer dan 10 miljoen euro.

Na het hectische 2001 is Van Lanschot 2002 behoudend begonnen. Toen producenten van computerchips de eerste weken van januari omhoog sprongen, werd de winst voor de grote institutionele klanten genomen en een deel van de aandelen verkocht, maar verder zal de bank momenteel geen uitgesproken posities innemen. ,,We zien wel de eerste tekenen van economisch herstel, maar we wachten nog op signalen dat bedrijven weer vertrouwen hebben in de toekomst.''