Noem me maar Ben

Na het Nederlandse KPN en het Amerikaanse Lucent, kwam BT in Londen. Een dag uit het leven van een Nederlandse topman die met scepsis is ontvangen in de Londense City.

Ben Verwaayen (49) had van alles willen zijn. Politicus, voetballer, journalist, mediaster. Maar na 25 jaar zit hij nog steeds in de telecomsector. Waarom? ,,Over die vraag wil ik even nadenken, maar ik moet nu eerst naar een afspraak.'' En zoef – weg is ie. Zo gaat het al de hele ochtend.

Op 1 februari wordt hij tegen alle verwachtingen in de hoogste baas van British Telecom, een van de grootste telecombedrijven in Europa. De energieke Verwaayen zou het liefst alle 130.000 werknemers van BT de hand schudden, zo vertelt hij. Zojuist heeft hij 250 verkopers toegesproken in een van de BT-kantoren in de City, het zakelijk hart van Londen. Twee weken lang zijn er bijna dagelijks dit soort sessies bij BT.

Zijn volgende afspraak is met David Edmunds, de Britse toezichthouder op de telecommarkt. Het is een eerste, cruciale kennismaking: de bewegingsvrijheid van BT wordt voor een belangrijk deel bepaald door de `regulator'. BT heeft al sinds jaar en dag een moeizame relatie met de toezichthouder. ,,Ik denk dat ik heel goed met deze man kan opschieten'', zegt Verwaayen als hij na een paar uur zijn met wit leer beklede Mercedes binnenstapt.

BT wordt vaak monopolistisch, pesterig gedrag verweten, een verwijt dat veel voormalige staatsbedrijven in de telecomsector wordt gemaakt. In veel landen in Europa woedt de discussie of het telefoonnetwerk niet beter in `neutrale' handen kan worden gebracht. Bijvoorbeeld weer van de staat.

,,Het gaat niet om wie de eigenaar wordt'', zegt Verwaayen, comfortabel onderuit gezakt op de achterbank, ,,maar om gedrag''. Als telecombedrijven zich niet houden aan de wet dan moeten ze op de vingers worden getikt. Maar volgens hem moet men niet zeggen: ,,Wij kunnen de problemen niet controleren, dus snijden we u maar doormidden''.

Verwaayen wil het vaste netwerk voor BT behouden, in tegenstelling tot wat steeds wordt beweerd. Vorig jaar, toen het bedrijf met een schuldenlast van meer dan 45 miljard euro bijna aan de grond zat, boden banken miljarden voor zijn vaste telefoonlijnen. Voor Verwaayen nu een non-issue: ,,Flauwekul''. BT heeft geen toekomst zonder eigen netwerk, zegt hij. Vooral zakelijke klanten vinden het ,,cruciaal'' dat hun telecomleverancier van begin tot eind controle heeft over het netwerk.

Ben Verwaayen was een bekende Nederlander – tot aan 1997 directeur van PTT Telecom, tegenwoordig KPN Telecom. Maar in Groot-Brittannië heeft bijna niemand van hem gehoord. Degenen die hem wel kennen, kunnen zijn achternaam niet uitspreken. ,,Just call me Ben'', zegt Verwaayen dan. Voor de vaak formele Britten een lastige opgave.

Zijn benoeming stuit op scepsis. De Britten wijzen er op dat Verwaayen in de top heeft gezeten van twee bedrijven die diep in de problemen zijn geraakt, KPN en vervolgens het Amerikaanse Lucent. In het jaloerse Nederland wordt zijn overstap naar BT niet als een promotie gezien. BT zou na de afsplitsing en beursgang van zijn veelbelovende mobiele divisie (Mmo2) niet veel meer zijn dan een `nutsbedrijf'.

,,Dat interesseert me geen bal'', zegt Verwaayen. ,,Ik doe wat ik leuk vind.'' Zijn woordvoerder wijst er op dat Verwaayen KPN achterliet als een winstgevend bedrijf en de ellende begon toen Verwaayen al lang was vertrokken.

Verwaayen ziet zichzelf als een succesvol manager. Dát is ook de reden dat hij steeds weer in die telecomsector belandt. ,,Vanaf een zeker moment in je leven gaat het om bewezen succes en word je om dat succes weer gevraagd, en bij mij is dat in de telecomsector.''

Hij is ,,blij'' dat hij een ontslaggolf zoals bij Lucent niet opnieuw hoeft mee te maken. BT beet vorig jaar door de zure appel heen. De schuldenlast werd onder controle gebracht door de verkoop van nieuwe aandelen, van bedrijfsonderdelen en, niet op de laatste plaats, door de verkoop van de mobiele dochter.

Maar in een gespreid bed komt hij niet terecht. Verwaayen zal moeten laten zien dat het `nutsbedrijf' wel degelijk groeimogelijkheden heeft. De komende twee maanden zal hij daartoe een nieuwe strategie formuleren. Daarover wil hij nog weinig zeggen, maar uit zijn woorden valt op te maken dat hij van BT een bedrijf wil maken dat telefonie, internet én televisie aan zijn klanten levert via snelle breedband.

,,Ik ben realistischer geworden, maar helaas denken mensen vaak dat je dan ook minder ambitieus bent. Mijn ambitieniveau is onveranderd. Dit bedrijf moet het beste jongetje van de klas worden. Dat is niet eenvoudig, maar daarom des te leuker.''

Verwaayen ziet het als zijn eerste taak om het moreel van de troepen te herstellen. Het hogere management bij BT werd lange tijd gekenmerkt door een aristocratencultuur, zelfkritiek was geen deugd. ,,Als ik hier iets ga doen, is het zeer drastisch snoeien in de hofhouding.'' En: ,,Er heerst hier een cultuur van de baas willen gerieven. Niet in financiële zin, of met thee of koffie, maar in bureaucratisch opzicht. Over elk onderwerp wordt een nota geschreven. Dat hoeft van mij niet.''

Het is ook zijn boodschap aan de 250 verkopers in het BT-kantoor deze ochtend. Hij wil ze testen, leest een stelling voor. Wie het met hem eens is, moet zijn hand opsteken. De stelling: `BT is een sloom en bureaucratisch bedrijf'. Alle handen gaan omhoog. Stelling twee: `De persoon náást mij is er de oorzaak van dat BT sloom is'. Geen handen. Toch. Eén werknemer steekt aarzelend zijn hand op: de stoel naast hem is leeg.