Moderne Indiana Jones met passie voor islam

Op de Amerikaanse marinebasis Guantánamo Bay zitten behalve Afghanen ook enkele Britten, Denen, een Zweed en een Australiër vast. Zijn deze buitenlandse Al-Qaeda-strijders terroristen, verraders of avonturiers?

David Hicks (26) was een gewone Australische jongen. Gescheiden, vader van twee kinderen, opgegroeid in een nette buitenwijk van Adelaide. Rodeorijder, haaienvanger, kangoeroeviller, goeiig. Een all-Australian guy.

Groot was dan ook de schrik van zijn landgenoten toen Hicks in Afghanistan werd gearresteerd als een van Osama bin Ladens strijders. Op een van de veelbesproken foto's van gevangenen op Guantánamo Bay werd Hicks herkend. De Australische media buitelen over elkaar heen in een poging uitleg te geven over hoe iemand huurling voor Al-Qaeda wordt: Kwam het door zijn opvoeding? Werd Hicks gehersenspoeld? Of was hij, zoals zijn ex-vrouw hem tegen de krant The Herald Sun omschreef in een verwijzing naar de avonturenfilms van Steven Spielberg: ,,Een moderne Indiana Jones''?

Zweedse kranten vragen zich sinds maandag iets vergelijkbaars af. De 22-jarige Ali (zijn achternaam is nog niet is vrijgegeven) uit Örebro, een talentvolle jeugdspeler bij de eredivisieclub Örebro SK, vertrok vorig jaar naar Pakistan om zich te bekwamen in het Arabisch. Sindsdien heeft zijn vader niets meer van hem vernomen, zo meldt Aftonbladet, totdat de jongen zondag werd herkend op foto's uit Cuba.

En ook de Amerikanen hebben hun eigen Talibaan-strijder. John Walker Lindh (20), tijdens de gevangenenopstand in de Afghaanse stad Mazar-i-Sharif gearresteerd door het Amerikaanse leger, werd eergisteren voorgeleid voor een federale rechtbank in Virginia.

Walker wordt door familie en vrienden omschreven als een all-American boy uit een nette buitenwijk van San Francisco. ,,Een aardige, ietwat verlegen jongen'', zegt zijn moeder in The New York Times. Vlak na de scheiding van zijn ouders bekeerde hij zich tot de islam – volgens zijn vader na het lezen van de autobiografie van burgerrechtenactivist Malcolm X.

Hij trok vervolgens naar Jemen om Arabisch te leren, bezocht in Pakistan een religieuze school en kreeg daar naar eigen zeggen contact met de Talibaan. Vlak na 11 september gaf hij gehoor aan een oproep om Kabul te verdedigen tegen de Amerikanen, net als talloze andere buitenlanders.

Buitenlandse strijders in dienst van een ander leger zijn niet nieuw. De Vikingen zouden volgens de Noorse historicus Thor Heyerdahl al in de eerste eeuw voor Christus gevochten hebben in Russische kozakkenlegers. Nepalese Gurka's vechten sinds 1857 in het Britse leger en het Franse leger kent sinds 1831 een vreemdelingenlegioen, dat vooral avonturiers en romantici trekt.

De buitenlanders in dienst van Osama bin Ladens Al-Qaeda-netwerk zijn anders. Hicks en Walker trokken met een ideologische reden ten strijde, zoals bijvoorbeeld eind jaren zestig Nederlanders en Duitsers in Jemen werden opgeleid om te vechten voor de Palestijnse zaak. Een Deense huurling voegde zich in 1993 uit ,,idealisme, avontuur en een wens om tegen de Serviërs te vechten'' bij het Kroatische leger. Russische soldaten vochten aan de Servische kant tegen de Kroaten.

Uit verhalen van vrienden van Hicks en Walker blijkt dat ze een enorme honger naar kennis over de islam gemeen hadden. ,,John had zijn spirituele pad gevonden toen hij zich bekeerde'', zegt Walkers vader in The Washington Post over de reis van zijn zoon naar Jemen en Pakistan. Wanneer precies Walker zich heeft bekeerd is onbekend. ,,Ik begon boeken te lezen over de geschiedenis van de Talibaan'', vertelde Walker aan CNN. ,,Ik had het gevoel dat ik hen moest helpen bij hun strijd.''

,,Hij had een onverzadigbare honger naar kennis over religie'', zei een huisgenoot van Hicks over de Australiër in The Advertiser. In 1999 vertrok Hicks naar de Balkan om in het Kosovo Bevrijdingsleger tegen de Serviërs te vechten. Bij terugkomst in Australië vroeg hij de Gilles Plains moskee in Adelaide om meer informatie over de islam en ging daarna volgens zijn vader naar Pakistan ,,om de koran te bestuderen''. Volgens Australische en Amerikaanse inlichtingendiensten is hij daar gerecruteerd voor de verboden Pakistaanse terreurorganisatie Lashkar-e-Taiba, die strijd voor de afscheiding van Kashmir van India. Lashkar heeft banden met Al-Qaeda.

Eind september belde Hicks zijn ouders: ,,Ik ga naar Afghanistan om Kabul te verdedigen'', vertelde hij. ,,Hij ging met een overtuiging'', zegt zijn vader. Begin vorige week meldde de Australische overheid dat Hicks gevangen was genomen door het Amerikaanse leger, en werd overgevlogen naar Guantánamo Bay.

Wat er met Hicks, en eventuele andere buitenlandse Al-Qaeda-strijders gebeurt, is onduidelijk. Walker zal als Amerikaans burger terecht staan, de anderen zitten op Guantánamo Bay vast ter ondervraging. Zij zullen mogelijk voor een Amerikaans militair tribunaal terecht staan. De Australische en Zweedse regeringen hebben inmiddels protest aangetekend bij de VS.