Strijd om kaart op eurobiljet

Mag men een landschap fotograferen en de foto vervolgens verkopen en verspreiden? Min of meer is dat de centrale vraag in twee kwesties die bij toeval tegelijkertijd aan de rechter zijn voorgelegd, beide in Clermont-Ferrand. In het ene geval gaat het om een foto van een vulkaan in de Auvergne, die als ansichtkaart aan de man wordt gebracht, in het andere om een door het in Clermont-Ferrand gevestigde bedrijf M-Sat genomen satellietfoto van Europa, die in verminkte versie staat op de ongeveer 25 miljard eurobiljetten.

Ironisch genoeg wordt de Europese Centrale Bank (ECB) door de eigenaar van M-Sat, Laurent Masselot, van `vervalsing' beschuldigd. M-Sat produceert atlassen en landkaarten. De door de ECB op de eurobiljetten gereproduceerde `mozaïek' van Europa heeft Masselot naar eigen zeggen vier jaar werk en bijna vier miljoen euro gekost. Hij heeft ter overtuiging van de rechter een lange lijst van `fouten' in het origineel overlegd, want ,,vervalsingen herkent men dikwijls aan het overnemen van de fouten''. Zo zijn delen van Spanje en Noord-Europa wat lichter gemaakt in het origineel – net als op de biljetten – omdat satellietfoto's vertekenen.

Masselot zegt niet te verwachten dat alle bankbiljetten worden teruggenomen of dat de Europeanen worden gearresteerd wegens `heling van vervalsingen', maar hij eist wel een schadevergoeding van de ECB. De bank zelf zegt in 1997 toestemming te hebben gevraagd aan een Oostenrijkse firma, die inmiddels failliet is.

Moet de rechter in de eurobiljettenzaak zijn oordeel nog geven, de vulkaankwestie is inmiddels beslecht. De honderdvijftig eigenaren van de Pariou, een bekende vulkaan in Puy-de-Dôme hebben geen recht op schadevergoeding van drie firma's die gebruik hadden gemaakt van een luchtfoto van de vulkaan ten behoeve van ansichtkaarten en reclamemateriaal. Het argument van de eisers dat het om een `herkenbaar goed' ging, werd door de rechter verworpen omdat de exploitatie van de luchtfoto 'geen inbreuk (maakt) op het gebruiksgenot' van de eigenaars.

Het vulkaangeschil heeft wel de aandacht gevestigd op de auteursrechtelijke aspecten van foto's van gebouwen. Voor exploitatie van foto's van recente gebouwen moet toestemming gevraagd (en rechten betaald) worden aan de architecten. De Eiffeltoren is inmiddels vrij van rechten, maar het beeld van de verlichte Eiffeltoren is dat niet. Daarvoor is copyright verschuldigd aan de ontwerpers van de feeërieke illuminatie.