Spannende spionagezaken

Het gemonteerde verhaal, een genre dat op de radio in de jaren vijftig, zestig en zeventig vaak werd uitgezonden, is in volle luister terug. En wel op zondagochtend in de opmerkelijke radioserie De koeriers van Moskou van VPRO-radiomaker Hans Olink. De serie met historische spionageverhalen uit de begintijd van het communisme beslaat de periode van 1918 tot net na de Tweede Wereldoorlog. Inmiddels zijn drie van de zes afleveringen uitgezonden. Olink maakte voor zijn serie gebruik van persoonlijke archieven, Gestapo-rapporten en archiefmateriaal van de Centrale Inlichtingendienst en Politieke Opsporingsdienst.

De programmamaker, die ruim een jaar aan het project werkte, onderstreept dat er geen letter fictie in de serie wordt gebruikt. ,,Dit soort verhalen leent zich natuurlijk voor de fantasie, maar dat heb ik bewust niet gedaan. Maar ik wil wel spannende radioverhalen maken. Ik had nog stapels dossiers en documenten over die ik voor mijn artikelen en boek De vermoorde droom uit 1993 heb gebruikt.''

De verhalen worden verteld door Jan Donkers en Astrid Nauta, bijgestaan door de stemmen van circa twintig andere VPRO-medewerkers en enkele acteurs, onder wie Frits Lambrechts. Regisseur Leo Knikman zorgde voor allerlei ondersteunende geluiden zoals Duitse soldatenliederen, authentieke opnamen en met prins Bernhard-accent voorgedragen citaten.

De eerdere uitzendingen behandelden o.m. het leven van de Nederlandse ingenieur en communist Sebald Rutgers, die van Lenin in 1919 in Moskou twintig miljoen goudroebels ontving om in Nederland de revolutie voor te bereiden en een portret van de Amsterdamse politiecommissaris Karel Henri Broekhoff, die Nederlandse communisten in de gaten hield.

Aanstaande zondag aandacht voor de arrestatie van 21 staatsgevaarlijke Nederlanders, onder wie NSB'er mr. M. Rost van Tonningen, in de week voor de Duitse inval in mei 1940 en het bizarre transport naar Calais in de net uitgebroken oorlog. De laatste twee delen gaan over het Ruslandspel van communist Daniël Goulooze en de dubbelspion-affaire uit 1948 (affaire-Paddel) waarin de BVD een operatie van de Tsjechoslowaakse geheime dienst torpedeert.

Olink bewijst met deze serie dat het klankbeeld geen achterhaalde radiovorm is en op grote schaal navolging verdient. Mits het oprecht wordt uitgevoerd.

De serie is op cd gezet en te bestellen bij de VPRO voor E23,-. Afgelopen week verscheen bij uitgeverij Aksant het boek De koeriers van Moskou.

OVT, De koeriers van Moskou, VPRO, zondag, Radio 1, 11.20-12.00 en op 3 en 10 februari.