Hete aandelen, ijskoude praktijken

Zakenbank CSFB betaalde afgelopen week 100 miljoen dollar in een schikking voor een waslijst van onoorbare praktijken. Op de website van de Amerikaanse beurscommissie SEC staan frappante voorbeelden.

De beursintroducties waren heet, maar de zakenbankiers van CSFB bleven ijskoud.

Beleggende klanten die zij in 1999 en 2000 lieten inschrijven op aandelen van diverse Amerikaanse beursintroducties die door CSFB werden geleid, mochten wel wat terugdoen voor dat ,,gratis geld'' dat zij verdienden. Of zij maar 50 procent, soms zelfs 65 procent van hun winst met schijntransacties wilden terugsluizen naar CSFB. Wie weigerde, kreeg geen aandelen meer bij komende beursintroducties.

,,De meeste klanten betaalden maar al te graag'', schrijft de Amerikaanse beurscommissie Securities & Exchange Commission (SEC) in een klacht bij de rechtbank in Washington tegen CSFB. De klanten maakten zulke hoge winsten door de aandelen van bedrijven na beursintroducties op dezelfde dag weer te verkopen.

Afgelopen week ging CSFB akkoord met een schikking van 100 miljoen dollar met de SEC, één van de hoogste ooit en vergelijkbaar met de boete die voorkennisspeculant I. Boesky eind jaren tachtig betaalde.

Van het bedrag dat CSFB op tafel legt bestaat 70 miljoen dollar uit restitutie van illegale winsten, 30 miljoen dollar zijn boetes. CSFB, die eerder al drie mensen ontsloeg vanwege deze praktijken, ontkent noch bevestigt de beschuldigingen maar laat wel weten haar leven en interne procedures te zullen beteren. Tegen betrokken medewerkers neemt CSFB disciplinaire maatregelen, belooft zij.

Beleggers vochten in 1999 en 2000 om aandelen rond nieuwe economie en internet. De winsten waren formidabel. De SEC haalt het voorbeeld aan van de koers van softwaremaker VA Linux, die op zijn eerste beursdag op 9 december 1999 een recordsprong maakte van 697 procent. De beursgang werd geleid door CSFB.

Op de website van de SEC (www.sec.gov, kijk onder litigation) is de complete klacht tegen CSFB opgenomen, een openheid die voor Nederlandse begrippen ongekend is.

CSFB hield nauwkeurig bij welke klant hoeveel had verdiend of had kunnen verdienen met de handel in deze ,,hete'' aandelen. De bank misbruikte haar positie bij sommige beursintroducties, zegt Wayne Carlin, regionaal directeur van de SEC, in een verklaring.

CSFB wees een deel van de aandelen toe aan klanten die bereid waren hun winsten op de beursintroductie met de bank te delen door excessieve provisies te betalen op andere effectenzaken. Soms betaalden zij tien tot dertig maal de reguliere effectenprovisies. Zij kochten en verkochten pakketten gemakkelijk verhandelbare aandelen, met als enig doel hoge provisies betalen aan CSFB.

In één geval werd een klant door een CSFB-handelaar gesommeerd terug te komen van vakantie. Hij moest met zijn effectenhandel genoeg winst gaan maken voor de effectenfirma.

Een andere klant, die bereid was om eenderde van zijn winsten via hoge provisies op andere effectentransacties terug te sluizen, werd afgesneden van nieuwe aandelen bij beursintroducties. Waarom kreeg hij nooit meer wat van die ,,hete'' aandelen, wilde hij weten. Hij moest 50 procent van zijn winst terugbetalen, kreeg hij te horen. Hij weigerde en kreeg geen nieuwe aandelen.

Een ander voorbeeld uit de klacht bij de rechtbank is afkomstig van opgenomen gesprekken in de dealingroom van CSFB. Handelaar tegen klant:,,Okay, we hebben weer een screaming deal voor jullie en ik ben erin geslaagd jullie wat aandelen toe te schuiven, maar wij moeten nog steeds iets van jullie terugzien (...) moet ik jullie dit soort aandelen blijven toedelen of moet ik de aandelen maar geven aan iemand die wel bereid is ons direct voor een toewijzing van aandelen te betalen''.

In de klacht zegt de SEC dat de voorbeelden geen incidenten waren, maar een fundamenteel bestanddeel van de manier waarop CSFB zaken deed met een aantal klanten. De SEC merkt ook op dat leidinggevenden van de praktijken op de hoogte waren, veel daarvan aanmoedigden en soms actief deelnamen.

De ongeveer 100 klanten die meewerkten waren volgens de SEC ,,kleinere, minder machtige klanten'', zoals kleinere beleggingsfondsen en rijke particulieren.

Een klant die onder meer aandelen bij de beursgang van VA Linux had gekregen maar niet over de brug wilde komen met extra provisies kreeg van een handelaar van CSFB te horen dat hij nog wel zaken kon doen om zijn provisiebetalingen te verhogen, maar geen aandelen in nieuwe beursintroducties zou krijgen. De handelaar informeerde zijn baas. ,,Weg met die klant'', zei deze senior salesman van CSFB. ,,Al gebeurd'', reageerde de handelaar.