Geen pislucht meer bij SBS

Cultuurpessimisten hebben ongelijk. Aan elke neerwaartse spiraal komt een eind, zelfs aan de banalisering van tv. De slinger van de massa-smaak gaat heen en weer. Na jarenlange productie van drek is de directeur van de commerciële zenders SBS en V8, Fons van Westerloo, tot de conclusie gekomen dat het niet werkt. Elke dag nieuwe uitdagingen van seks, drank, getier en reality wordt ook een saaie routine. Afgestraft door lage kijkcijfers kondigde Van Westerloo gisteren een nieuwe ontwikkeling aan: feelgood-televisie. SBS koopt geen nieuwe afleveringen Jerry Springer en softporno meer aan. In een interview in De Telegraaf, twee weken geleden, vertelde Van Westerloo dat daar grote tv-shows voor in de plaats komen. Dat is niet direct mijn smaak, maar ik heb er ook niets tegen. Een ziekenhuisserie voor zusterzender Net5, eigen comedy, meer afleveringen van de detectiveserie Luifel en Luifel.

Een paar maanden geleden was de tv-beschaving nog aan het wegrotten. Nederland werd wereldmarktleider in de productie van grofkorrelige junk. Endemol gaf de Amerikanen hulp bij het nog verder verlagen van het peil. Steeds heftiger sensaties om het verveelde kijkvolk te prikkelen.

De grootste cultuurpessimist was Fons van Westerloo die dacht dat hij zijn commerciële zender alleen winstgevend kon maken door zo laag mogelijk te mikken. Niets was te min. Een wedstrijdje kotsen in Een rug te ver, het aanmoedigen van dronkenschap bij jongeren in Door het lint en Oerend hard, nachtelijke ,,documentaires'' over seksfilms, met als dieptepunt het uitlokken van overspel en het registreren van het verdrietige resultaat daarvan in Blind Vertrouwen. De meeste programma's waren goedkoop maar scoorden slecht. De als populair bedoelde zender SBS heeft een veel lager marktaandeel dan de meer beschaafde concurrent RTL. Rond SBS hangt een pislucht en dat adverteert niet lekker. Dus hanteert Van Westerloo de deodorant. Alleen het kleine V8 mag bocht blijven maken.

De hang naar opgewekte, troostende tv ontstond in Amerika na de aanval op 11 september. Dat evenement is op zich al zo'n grote uitdaging dat tv-makers geen nieuwe meer hoeven te verzinnen. Ik stel me voor dat de mariniers die op gevaarlijke missies worden uitgezonden en hun achtergebleven verwanten even geen tijd hebben voor bungee jumping.

In Nederland is de klap van 11 september minder hard aangekomen dan in de VS. Maar Van Westerloo merkte dat op gegeven moment zijn kleine nette zender, Net5, even veel aan de concernwinst bijdroeg als het ordinaire SBS.

Er valt goed te concurreren met publieke zenders. De luie publieke omroepen komen om in pratende hoofden. Het commerciële RTL4 is de dramazender bij uitstek geworden met onder andere Baantjer, Westenwind, Het zonnetje in huis, Blauw Blauw. SBS zou er best nog wel bij kunnen met een lang lopende detective-serie, al kan het pittiger dan wat Luifel en Luifel tot nu toe te zien gaf.

Een ziekenhuisserie verschaft het beroep medicus of verpleegkundige meer aanzien en daar is de tijd rijp voor. Nu nog leraren en leerlingen in een Nederlandse middelbare-school-serie. Net5 richt zich op vrouwen tussen de 20 en 40. Waar blijft dan de tv voor mannen? Die kijken al naar voetbal en Den Haag Vandaag.

Helemaal ten einde is reality niet, want het kost zo weinig geld. Met Big Brother kan elke dag een half uur goedkope televisie worden gemaakt voor zes- tot achthonderdduizend kijkers. Maar het haalt het niet bij soap. Goede Tijden Slechte Tijden scoort twee keer zoveel kijkers als Big Brother. Elke soapscène is een verhaaltje op zich, terwijl de kijker Big Brother moet volgen om het te begrijpen. Het goedkope succes van Big Brother valt niet op SBS te imiteren, ontdekte Van Westerloo. De zelf ontwikkelde Expeditie Robinson, een dure survival-wedstrijd op twee eilanden in de Stille Zuidzee scoorde wel, maar dan voor een kleiner, specifiek publiek. Ik heb de eerste reeks expedities gevolgd maar de tweede begon me alweer te vervelen. Ik vrees dat voelgoed net zomin als vuilgoed aan mij zal zijn besteed, maar het zapt wel een stuk prettiger op een lege avond.