Een spannend duo voor Oranje als compromis

Dick Advocaat én Willem van Hanegem (als zijn assistent) zijn vandaag door de Nederlandse voetbalbond gepresenteerd als de nieuwe technische leiders van het Nederlands elftal. Een spannend duo dat Oranje weer een positieve uitstraling kan geven.

De afzegging van Dick Advocaat bij de voetbalbond, een kleine twee weken geleden, lijkt achteraf niet meer dan een afleidingsmanoeuvre geweest. Toen de zojuist benoemde technisch directeur van Glasgow Rangers uit de schijnwerpers was getreden kon de voetbalbond in alle rust met voorzitter David Murray van de Schotse club aan een oplossing werken. Volgens de voorzitter blijft Advocaat tot juli 2003 in dienst van Rangers.

Advocaat had zijn reserves voor een nieuw avontuur bij Oranje, mede veroorzaakt door de kritische houding van enkele media, al lang opgegeven en zich enthousiast getoond voor een hereniging met de KNVB waar hij in het begin van zijn trainersloopbaan al enige tijd werkzaam is geweest. Aanvankelijk deed hij dat drie jaar als assistent van zijn leermeester Rinus Michels en tussen 1992 en 1995 in de hoedanigheid van bondscoach.

Directeur betaald voetbal van de KNVB Henk Kesler, die de afgelopen weken vaak werd verweten een soapopera te maken van de sollicitatieprocedure, stelde Advocaat voor Willem van Hanegem als assistent in dienst te nemen. Daar had de 54-jarige Hagenaar geen enkele moeite mee. Tenslotte waren ze beiden vroeger karaktervoetballers en leerden ze elkaar goed kennen toen ze samen bij de Chicago Sting in de Verenigde Staten speelden.

Met de komst van de 57-jarige Van Hanegem wordt enigszins tegemoet gekomen aan de volgelingen van voetbalgoeroe Cruijff. De bijtende kritiek en de hoon uit de Cruijffiaanse hoek op Zeist kan nu verstommen. Wie realistisch is, zou moeten toegeven dat een constellatie met Van Hanegem op de stoel van de verantwoordelijke bondscoach geen ideale situatie had opgeleverd. De nieuwe voetbalbaas moet ook werken aan de technische structuur die de afgelopen jaren gestalte heeft gekregen. Advocaat kan tevens de persconferenties verzorgen en de representatieve functies vervullen, waar Van Hanegem in het verleden een broertje dood aan had.

De driftkikker `Kleine Generaal' straks op de bank naast de stoïcijnse `Kromme'. Het compromismodel schuift goed in elkaar, maar het kan natuurlijk uit de hand lopen als blijkt dat beide karakters botsen of wanneer de coaches het niet eens worden over bijvoorbeeld de tactiek. Van Hanegem, een man met droge humor, is een fervent aanhanger van de `Hollandse School'. Hij zal altijd uitgaan van eigen kracht en op de helft van de tegenstander willen spelen, liefst met vleugelaanvallers. Advocaat heeft zich in het verleden als coach behoudender getoond.

Zal Van Hanegem, die toch ook een aardige staat van dienst als hoofdcoach van Feyenoord, AZ en Sparta heeft opgebouwd, zich kunnen schikken in de rol van assistent? Of blijkt al spoedig dat Oranje twee kapiteins op één schip heeft gekregen. Van Hanegem werd kampioen met Feyenoord (1993) en maakte bij AZ van een middelmatig elftal een soepele voetbalmachine met mooie spelpatronen (kampioen eerste divisie 1998). Sinds zijn vertrek heeft AZ nooit meer zo'n ingespeelde indruk gemaakt. De geboren Zeeuw is geen voorstander van twee trainingen per dag. Op die dubbele sessies zijn de internationals onder Van Gaal afgeknapt. Van Hanegem oefent liever anderhalf uur per dag zeer intensief en geconcentreerd.

Van Hanegem ziet binnen enkele minuten welke speler op halve kracht wil trainen en dus een aansporing nodig heeft. Die klinkt dan meestal cynisch. De communicatie met voorzitter Scheringa liet bij AZ zeer te wensen over. Na AZ hield hij Sparta vorig seizoen in de eredivisie, maar toen bleek dat de Rotterdamse club niet kon investeren stapte hij op. Het zegt iets over de eigenzinnige Van Hanegem die gewend is op gevoel zijn eigen route uit te stippelen. Hij zal nu echter de lijn moeten volgen van Advocaat.

De voormalige trainer van PSV leerde het vak in Zeist van Rinus Michels, dé bondscoach van de vorige eeuw. Bij de KNVB manifesteerde de integere Advocaat, op de trainerscursus het beste jongetje van de klas, zich ook als een goede organisator en manager. Hij zal altijd zoveel mogelijk voorwaarden scheppen waardoor de kans op onverkwikkelijke zaken zoals bijvoorbeeld in Kopenhagen, toen er plotseling laat op de avond tien `dames' in het spelershotel verschenen, tot een minimum worden beperkt.

Zo verbleef het Nederlands elftal tijdens het WK van 1994 in de Verenigde Staten in een schitterend golfresort waar een buitenstaander alleen binnen kon dringen als hij het vege lijf had weten te redden bij een oversteek in een rivier met krokodillen. Toch kunnen de internationals op de door hun gewenste lossere aanpak rekenen. Hoewel Advocaat, wat flexibeler dan Van Gaal, ook discipline nastreeft. `Kamp Hoenderloo' zal waarschijnlijk weer plaatsmaken voor de ontspannen, mondaine sfeer van hotel Huis ter Duin in Noordwijk. Advocaat krijgt voor organisatorische zaken overigens assistentie van Bert van Lingen, met wie hij ook eerder in Zeist en in Glasgow samenwerkte.

Advocaat heeft bij de Rangers een hechte relatie met voorzitter Murray die hem vooral prees om zijn eerlijkheid. Hij staat voor de zware opdracht Oranje weer de positieve uitstraling te geven van vóór de periode Van Gaal. Het EK van 2004 moet worden gehaald. Als die missie mislukt zal ook Advocaat roemloos het veld ruimen. In tactisch opzicht kan hij profiteren van het inzicht van Van Hanegem. Maar in de eerste plaats zal er een sfeer moeten worden gecreëerd waardoor internationaal gelouterde topspelers in het oranjeshirt weer tot zelfbewustzijn komen.