De X is van XXL

Heel soms stuit je in een gewone, goed gesorteerde boekhandel op een echte verrassing. Er bestaan, hoera, nog altijd mensen die in eigen beheer bijzondere uitgaven verzorgen, te duur, te ingewikkeld, te gewaagd wellicht voor de reguliere uitgeverijen. De A van Afzaksok is het mooiste boekje dat ik in jaren zag. Elk exemplaar is gesigneerd en genummerd. Ik heb nummer 265. Het boekje is gemaakt door Francesca Vonk, beeldend kunstenares en vormgeefster, en het bevat een onorthodox, uitklapbaar ABC. Zij leurde er mee langs boekwinkels en verkoopt het via Internet.

De A van Afzaksok is een lust voor het oog, voor iedereen die van letters en kleren houdt, of gewoon van mooie boekjes. Het is heel kwetsbaar. De meeste kleuters zullen daarom een beetje geholpen moeten worden bij het kijken, maar ze zijn zeker geintrigeerd door de harmonika-wijze waarop de pagina's gevouwen zijn. In feite bevat De A van Afzaksok een lange, uittrekbare pagina.

Bij elke letter staat een kledingstuk vermeld, op de bekende wijze van `A is een aapje': `De A is van afzaksok, met lubberelastiek/ De B is van broekrok, lijk ik zo niet sjiek?/ De C is van collegeschoen, waarin een muntje gaat/ De D van dressuurkostuum, dat mij zo pittig staat.' Er wordt hier een opvallend nette, kakkineuze klerenkast opengetrokken.

Bij elke letter is met kroontjespen en inkt een soepel, slordig figuurtje getekend met het desbetreffende kledingstuk aan. De `invulling' van de kledingstukken is origineel: voor de `Kriebeltrui' (bij de K) is een cactus op de scanner gelegd, de `Regenjas' (`R') is gemaakt van bobbeltjesplastic, de `Jurk' (bij de `J' van `jurk': `voor een bruiloftsfeest genaaid') bestaat uit rijstkorrels. En de x? Van `XXL', allicht, `zoals een skater draagt.' Eigenlijk is er geen letter te vinden waarbij de illustratie, in woord en beeld, niet geestig en goed gevonden is. Voor een ABC is dat een zeldzaamheid.

Een stuk minder verrassend, maar aangenaam als altijd, is `de nieuwe Kikker': Kikker vindt een vriendje, van Max Velthuijs. Veel peuters en kleuters zullen deze uitbundig bekroonde Kikker zo langzamerhand wel kennen, met zijn gestreepte zwembroek. Het verhaal van dit nieuwe prentenboek is minder sterk dan dat van de eerdere boeken, die inmiddels zijn uitgegroeid tot echte klassiekers: Kikker is verliefd (1990) bijvoorbeeld, en Kikker en het vogeltje (1992). Die boeken gingen wat meer echt ergens over, hoe elementair ook: Kikker leerde achtereenvolgens de Liefde en de Dood kennen. In Kikker vindt een vriendje vindt Kikker een vriendje, veel meer is het niet.

Het vriendje is een (teddy)beer, die niet praten kan. Kikker neemt het onder zijn hoede. Voor Kikker is dat wel een primeur: de omgang met iemand die minder kan, onwetender, `jonger' is dan hij. Kikker voert hem en leert hem woordjes: `zoals maan, roos en vis.'

Op de laatste paar pagina's komt er ineens allerlei onverwachte actie: Beertje gaat er vandoor, `op weg naar waar hij vandaan kwam', en is ook prompt weer terug. `Jij bent mijn beste vriend en hier hoor ik thuis' zegt hij dan en kruipt naast Kikker in bed. Een heel fijn plaatje is dat, natuurlijk, die Kikker met zijn beer in bed, dromerig, gelukzalig naar het plafond starend. Maar wat die beer nou bezielde? Wie het weet, mag het zeggen.

Francesca Vonk: De A van Afzaksok. Een uitklapbaar alfabetboekje. Uitgave in eigen beheer. Vanaf 4 jaar. Inlichtingen: 015-2624193 of fcmvonck@hotmail.com. 29 blz. E12,48 Max Velthuijs: Kikker vindt een vriendje. Vanaf 3 jaar. Leopold. 28 blz. E11,94