Brussel wil maar weinig bewegen met ESF-claim

De EU heeft de claim wegens verkeerd bestede ESF-gelden licht verlaagd. Goed nieuws voor minister Vermeend, of thuiskomen in het donker?

Eindelijk goed nieuws. Europarlementariër Michiel van Hulten (PvdA) is verheugd over de verlaging van de claim die de Europese Commissie heeft ingediend bij Nederland inzake het Europees Sociaal Fonds. Zijn CDA-collega Bartho Pronk noemt het niet meer dan een ,,symbolische'' verlaging. ,,Als je een auto koopt, krijg je ook altijd een beetje korting'', zegt Pronk.

De Brusselse topambtenaar Quintin zei deze week in het Europees Parlement dat terugvordering van 203 miljoen euro licht naar beneden zal worden bijgesteld. Over drie weken neemt de Europese Commissie een definitief besluit over het bedrag dat Nederland moet terugbetalen wegens de onregelmatigheden in de periode 1994-1996 met geld uit het Europees Sociaal Fonds. Volgens Brusselse bronnen houdt de Commissie het op een verlaging tussen de 10 miljoen euro en 28 miljoen euro. De woordvoerder van verantwoordelijk Eurocommissaris Diamantopoulou wil geen exact bedrag wil noemen, maar laat doorschemeren dat 28 miljoen euro aan de hoge kant is. ,,Het zal gaan om een lichte daling, 28 miljoen euro noem ik geen lichte daling.''

Nederland moet dus minimaal 172 euro terugbetalen wegens het niet naleven van de regels bij werkgelegenheidssubsidies uit het Europees Sociaal Fonds. Een steekproef van 45 projecten door de accountantsdienst van het ministerie van Sociale Zaken vormt voor Brussel de basis van de terugbetaling. Bij 7 procent van het geld bleek de besteding onjuist en bij 34 procent bestond daar grote on-

zekerheid omdat de administratie ontbrak of onvolledig was, aldus het accountantsrapport.

Voor de Commissie was het vorige zomer simpel: Nederland moet 41 procent van het verkregen bedrag in die periode terugbetalen, 203 miljoen euro. Want Sociale Zaken had het accountantsrapport immers overhandigd met de mededeling dat dit het enige concrete materiaal over de periode 1994-1996 was dat kon worden achterhaald. Oud-Rekenkamer-president H. Koning, die vorig jaar onderzoek naar de ESF-kwestie deed, vond dit een ,,grote politieke inschattingsfout'' van minister Vermeend (Sociale Zaken), aldus een van zijn medewerkers. Koning schreef het niet op in zijn rapport.

Sinds de zomer probeert het ministerie de steekproef van tafel te krijgen. De extrapolatie is onredelijk, stelde Vermeend eerder in een brief aan Diamantopoulou, omdat sprake is van een te kleine steekproef. De 45 projecten vormden slechts één procent van alle projecten. Maar met dit argument is er in het ambtelijk overleg tussen het ministerie weinig bereikt. Ook is duidelijk dat het rapport-Koning weinig indruk heeft gemaakt in Brussel. Koning vond dat hij de regering genoeg informatie had gegeven om in te zetten op terugbetaling van slechts 32 miljoen euro.

Over de besprekingen met Brussel hadden het ministerie en de permanente vertegenwoordiging (de Nederlandse ambassade bij de Europese Unie) onenigheid over de strategie. De PV wilde pragmatisch te werk gaan: zorg nou dat Brussel meer informatie krijgt over die 45 projecten om zo het bedrag lager te krijgen. Want de Commissie heeft goede juridische argumenten om dat de extrapolatie te maken. Uiteindelijk is toch op basis van extra informatie over de 45 projecten tot de lichte bijstelling besloten.

Andere, met name Zuid-Europese, landen kijken met argusogen naar hoe terugvordering afloopt voor Nederland, dat zich in het verleden altijd sterk heeft gemaakt voor strikte naleving van de regels. Brussel kan volgens de woordvoerder van Diamantopoulou niets anders dan zich juridisch opstellen. ,,De Commissie voelt zich verplicht de regels na te leven'', zegt hij. Van onderhandelingen is geen sprake geweest, de Commissie baseert zich volgens hem uitsluitend op ,,concrete informatie.''

De vordering staat nog steeds niet helemaal vast omdat de voltallige Commissie er nog over moet beslissen.

Maar ook als over drie weken het eindbedrag bekend wordt, is Nederland nog niet van de ESF-kwestie af. En dat is niet alleen omdat over de periode 1997-1999 nog een claim zal volgen. Zo lekte deze week via het Radio-1-journaal conclusies uit van een concept-rapport van de Rekenkamer waaruit zou blijken dat onder verantwoordelijkheid van Sociale Zaken ook andere ministeries ESF-geld niet juist hebben besteed. Negen ministeries kregen in tussen 1994 en 1999 circa 150 miljoen euro aan ESF-geld. Als de Rekenkamer grote malversaties vaststelt, dan kan dit de Commissie tot nieuwe terugvorderingsacties aansporen.

Is de lichte bijstelling goed nieuws voor Vermeend en diens voorganger Melkert of is het niet veel meer dan `thuiskomen in het donker'? Bij de beoordeling van die vraag loopt binnen het Europees Parlement dezelfde scheiding als door de Tweede Kamer. PvdA'er Van Hulten is gematigd enthousiast, CDA'er Pronk wuift de verlaging weg. Pronk: ,,Van Hulten is bij voortduring bezig de positie van de heer Melkert te bewaken.''