Sri Lanka koestert weer hoop op vrede

Dankzij de bemiddeling van Noorwegen lijken de Tamil Tijgers en de regering van Sri Lanka op weg naar nieuwe vredesonderhandelingen.

Voor de bewoners van Sri Lanka was het al lang niet meer voor mogelijk gehouden: de regering en de separatistische rebellenbeweging Tamil Tijgers lijken op weg naar heuse vredesbesprekingen, dankzij de bemiddeling van Noorwegen.

De bijna vergeten burgeroorlog op het tropische eiland in de Indische Oceaan woedt al negentien jaar. De laatste keer dat de regering en de rebellen over vrede spraken dateert alweer van 1995. Bovendien hebben partijen de laatste, uiterst bloedige, jaren van de oorlog in militair opzicht een complete patstelling bereikt. Het loswrikken van die posities leek verder weg dan ooit toen de Tamil Tijgers in juli vorig jaar een aanval uitvoerden op de internationale luchthaven, waarbij achttien doden vielen.

,,Dit zou wel eens onze laatste kans kunnen zijn'', zei premier Ranil Wickremasinghe eergisteren. Hij verklaarde tegen de media in Colombo dat de Srilankaanse regering ,,serieus overweegt'' het verbod op de Tamil Tijgers op te heffen. De rebellenbeweging, die al sinds 1983 streeft naar een onafhankelijke staat voor de Tamil-minderheid in het noorden en oosten van Sri Lanka, heeft die opheffing als voorwaarde gesteld om te beginnen aan een nieuwe vredespoging. De Tamil Tijgers werden in 1998 een verboden organisatie na een zeer bloedige zelfmoordaanslag op één van de boeddhistische heiligdommen van Sri Lanka, de Tempel van de Tand in de stad Kandy.

De Tamils in Sri Lanka, overwegend hindoeïstisch, voelen zich gediscrimineerd ten opzichte van de Singhalese meerderheid op het eiland. De Singhalezen zijn overwegend boeddhistisch.

De opmerkelijke ommezwaai van de regering in Colombo kreeg de afgelopen weken langzaam vorm nadat Wickremasinghe's partij, de United National Party, op 5 december de verkiezingen had gewonnen met de plechtige belofte dat zij een einde zou maken aan de uitzichtloze burgeroorlog, die volgens schattingen aan meer dan 65.000 mensen het leven heeft gekost en het land zo'n 5,5 miljard dollar heeft gekost. Van de Tijgers wordt nu verwacht dat zij ,,het terrorisme en de gewapende strijd opgeven en een politieke oplossing nastreven'', aldus premier Wickremasinghe.

Kort na het aantreden van de nieuwe regering, waar de Tamil Tijgers meer fiducie hebben dan in de vorige regering van president Kumaratunga, kwamen de eerste signalen dat er mogelijk een nieuwe wind waait over Sri Lanka. Kumaratunga, die nog vier jaar president blijft ondanks de recente nederlaag van haar partij, de People's Alliance, wordt door de Tamils gezien als een politiek leider die de burgeroorlog met de Tamil Tijgers vooral met militaire middelen wilde beëindigen.

Maar na de nederlaag van haar partij lijkt president Kumaratunga – bevelhebber van de Srilankaanse strijdkrachten – er voorlopig voor te kiezen de vredespogingen van premier Wickremasinghe niet te verstoren. Zolang Sri Lanka de Tamil-wensen voor een onafhankelijke staat niet worden ingewilligd zal zij zich er vermoedelijk niet te veel mee bemoeien.

Op kerstavond kondigden eerst de Tamil Tijgers, en kort daarop ook de nieuwe regering, een staakt-het-vuren aan voor een maand. Dat bestand, dat vandaag zou aflopen, was het eerste staakt-het-vuren in zeven jaar dat de regering en de rebellen tegelijkertijd instelden.

Wickremasinghe probeerde ook op andere manieren het vertrouwen van de `terroristen', zoals de Tamil Tijgers in de Srilankaanse media doorgaans worden genoemd, te herwinnen. Een week geleden maakte de regering een einde aan het economische embargo dat zeven jaar geleden was ingesteld voor de Wanni, een uitgestrekt junglegebied in het noorden van het eiland dat grotendeels wordt gecontroleerd door de Tamil Tijgers. Het gebied, waar ongeveer een half miljoen Tamils wonen, was al die tijd zo goed als gesloten geweest voor de aanvoer van voedsel, medicijnen en andere goederen. Inmiddels zijn ook de beperkingen voor Tamil-vissers in de wateren in het noordoosten van Sri Lanka opgeheven.

De Noorse staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, Vidar Helgesen, sprak zowel met de rebellen als met de regering. ,,Ik ben ervan overtuigd dat er kansen zijn om, stap voor stap, in de richting van onderhandelingen te komen'', zei hij kortgeleden.

Deze week lieten zowel de Tamil Tijgers als de regering weten dat zij het bestand met een maand willen verlengen, tot 24 februari. Bovendien lieten de Tijgers als gebaar van goede wil onverwacht tien soldaten van het regeringsleger vrij die zij al drie jaar gevangen hielden. Wickremasinghe onderstreepte nog eens dat beide partijen eigenlijk niet zoveel keus hebben: Geen van beide heeft de militaire middelen om zijn doel te bereiken. ,,De Tijgers zijn er niet in geslaagd een eigen staat voor de Tamils te stichten door de veiligheidstroepen weg te jagen. Omgekeerd hebben wij de Tamil Tijgers niet met militaire middelen kunnen uitroeien'', zei de premier.