Ponomariov jongste kampioen

Roeslan Ponomariov is de nieuwe wereldkampioen van de FIDE. Het duurde gisteren in Moskou niet lang voor hij de remise binnenhaalde die hij nog nodig had. Ivantsjoek, die absoluut moest winnen, koos een ongebruikelijke variant van de Aljechinverdediging die voor hem het voordeel had dat Ponomariov met wit wel gedwongen was om scherp op te treden. Het nadeel was dat het scherpe spel van Ponomariov zeer sterk bleek te zijn. Na 22 zetten kon Ponomariov in gewonnen stand een aanbod doen dat niet geweigerd kon worden: remise. Zo werd de eindstand van de tweekamp 4,5-2,5 voor Ponomariov.

Hij is achttien jaar en verreweg de jongste schaakwereldkampioen uit de geschiedenis. Michail Tal was in 1960 23 jaar toen hij kampioen werd, Gari Kasparov 22 jaar in 1985. Het is waar dat het toen wereldkampioenschappen van een ander gewicht waren. Nu deden Kasparov en Kramnik niet mee en het knock-out systeem en de verkorte bedenktijd hebben het wereldkampioenschap van de FIDE minder serieus gemaakt.

Dat neemt niet weg dat de zegetocht van de jonge Ponomariov indrukwekkend was. In de voorronden, vorig jaar december, versloeg hij onder anderen Morozevitsj, Barejev en Svidler, het puikje van de Russische schaakwereld. Nu Ivantsjoek, het wispelturige genie.

Ook indrukwekkend is de vastberaden manier waarop Ponomariov al op zeer jonge leeftijd liet weten dat het wereldkampioenschap zijn doel was, en de volledige inzet waarmee hij zich op dat doel richtte.

Hij werd op 11 oktober 1983 geboren in de Oekraïense stad Gorlovka en leerde schaken van zijn vader toen hij zeven jaar oud was. Zijn vorderingen waren zo spectaculair dat het twee jaar later nuttig werd gevonden dat hij ging wonen bij zijn trainer Boris Ponomariov, een naamgenoot maar geen familielid. Dat was in Kramatorsk, waar Ponomariov nog steeds woont, ongeveer vijftig kilometer van Gorlovka verwijderd.

Hij had een trainer, hij werd gesponsord door verschillende grote Oekraïense bedrijven en de gevolgen bleven niet uit. Toen hij twaalf was kwam hij voor het eerst op de ratinglijst van de FIDE met de rating van een rijp grootmeester, 2550. Toen al werd hij door velen als een toekomstig wereldkampioen gezien.

Eerst werd hij nog wereldkampioen van de schakertjes onder de twaalf jaar, een jaar later wereldkampioen in de categorie `onder 18' en nog een jaar later, toen hij veertien was, de jongste grootmeester die er tot dat moment geweest was. Aan het belangrijkste jeugdkampioenschap, `onder de 20', deed hij niet meer mee, want hij had zijn doel al hoger gezet.

Hij studeerde zes of zeven uur per dag schaak, vijf dagen per week, hij rende, hij zwom, hij deed alles wat een toekomstig kampioen moet doen.

Voor de grote toernooien met de wereldtop werd hij tot vorig jaar nog niet uitgenodigd, maar in de toernooien die hij wel speelde kende hij nauwelijks tegenslagen. Begin van dit jaar bereikte hij de zevende plaats op de wereldranglijst.

Hij is veelzijdig en lijkt kalme technische stellingen even graag te spelen als wilde aanvalspartijen. Zijn ijzeren wil en zijn onverstoorbaarheid, het `ijswater in zijn aderen', worden al vele jaren geroemd. Vaak is zijn stijl vergeleken met de rustige slag van Anatoli Karpov, maar Ponomariov wil daar niet veel van weten. ,,Ik wil mijn eigen stijl hebben, ik heb geen voorbeelden'', zei hij eens. En als favoriete schaker beschouwde hij iemand met een heel andere stijl dan Karpov, de romantische aanvalsspeler Alexander Aljechin: ,,Hij was het meest creatief.''

Een statisticus heeft uitgerekend dat in het verleden alleen Kasparov en Kramnik op zo jonge leeftijd zo sterk waren. In februari moet Ponomariov zijn eerste supertoernooi spelen in de Spaanse stad Linares. Kasparov, Anand en andere gestaalde krachten zullen daar klaar staan om hem te ontgroenen, maar Ponomariov zal niet bang voor hen zijn.

Wit Ponomariov-zwart Ivantsjoek, zevende partij

1.e2-e4 Pg8-f6 2.e4-e5 Pf6-d5 3.d2-d4 d7-d6 4.Pg1-f3 Pb8-c6 5.c2-c4 Pd5-b6 6.e5-e6 f7xe6 7.Pb1-c3 g7-g6 8.Lc1-e3 Lf8-g7 9.h2-h4 0-0 10.h4-h5 e6-e5 11.d4-d5 Pc6-d4 12.Pf3xd4 e5xd4 13.Le3xd4 g6-g5 14.Ld4xg7 Kg8xg7 15.h5-h6+ Kg7-g8 16.Dd1-d2 e7-e5 17.Th1-h5 g5-g4 18.Dd2-g5+ Dd8xg5 19.Th5xg5+ Kg8-h8 20.Tg5-g7 Tf8-f6 21.Tg7xc7 Tf6xh6 22.b2-b4

Remise, al heeft wit beslissend voordeel.