Liever geitenhoeders dan acteurs

,,Als je de weg naar de liefde sluit, leidt dat uiteindelijk tot oorlog'', zegt de Iranese regisseur Abolfazl Jalili. Zijn film Delbaran opende gisteren het Film Festival in Rotterdam.

Abolfazl Jalili is verliefd op een jongetje van tien. Nee, niet echt verliefd, maar om te beschrijven wat hij voor hem voelt, kan Jalili alleen verliefdheid als term gebruiken. Hij werd het toen hij de jongen in de woestijn op de grens van Iran en Afghanistan geiten zag hoeden. Kaim was een vluchteling uit Afghanistan, en in de film die Jalili met hem maakte, speelt hij ook een vluchteling uit Afghanistan, die in het gehucht Delbaran een oude man helpt die een armoedig café voor vrachtwagenchauffeurs drijft.

Met Delbaran opende gisteravond het International Film Festival Rotterdam. Jalili (1957) is er geen onbekende: drie jaar geleden was hij filmmaker in focus. Delbaran, dat werd geproduceerd met steun van het Hubert Balsfonds van het festival, is een film die uit kale landschappen en zwijgzame mensen zoveel mogelijk betekenis wil peuren. Op de achtergrond speelt steeds de oorlog in Afghanistan, die van vóór elf september, een rol.

Simon Field noemt `Delbaran' een politieke film. Bent u het met hem eens?

,,Ja. Maar wel politiek op een subtiele manier. Er gaan veel auto's stuk in de film, en ik heb dat expres allerlei buitenlandse auto's laten zijn, Japanse, Engelse. Ze gaan allemaal kapot en zullen elkaar wel moeten helpen. Zo geef ik commentaar op de wereldeconomie.''

Na elf september werd `Kandahar', een film over Afghanistan van uw landgenoot Mohsen Makhmalbaf, heel anders ontvangen dan daarvoor. Gebeurde hetzelfde met uw film?

,,Wat er op elf september in Amerika gebeurde is heel triest, maar het heeft wel geleid tot meer aandacht voor Afghanistan, waar al twintig jaar oorlog is.''

In welke mate is `Delbaran' een documentaire?

,,Mijn films brengen een documentair gevoel over. Ze staan net naast de werkelijkheid. Het café uit de film is al jaren dicht omdat de weg erheen is afgesloten. Voor we begonnen met de opnames hebben we het samen met de acteurs, geitenhoeders uit de omgeving, weer opgebouwd. De herders denken er nu over zelf een café te beginnen.''

Waarom werkt u nooit met professionele acteurs?

,,Gewone mensen geloven makkelijker in wat ze moeten spelen. Ze hoeven minder te doen alsof.''

Hoe heeft u de jongen die in de film de hoofdrol speelt gevonden?

,,De meeste regisseurs kiezen acteurs met hun ogen. Ik kies met mijn hart. Ik was locaties aan het zoeken met mijn Japanse producent. Opeens stopte ik de auto. Ik voelde dat ik hier mijn acteur zou vinden. We stapten uit en zagen in de verte een jongen geiten hoeden. We liepen naar hem toe en hij begon ons met stenen te bekogelen. Misschien was hij bang voor mijn producent. De jongen wilde absoluut niet meewerken aan de film. Pas toen de burgemeester met hem gepraat had, stemde hij toe. Daarna kwam ik erachter dat Kaim een vluchteling uit Afghanistan is.''

In de film zien we Kaim voortdurend lopen, rennen, met auto's meerijden.

,,Het landschap rondom Delbaran is heel monotoon. De enige beweging die je erin kunt brengen is dat je zelf beweegt.''

Is Delbaran een exotische plek?

,,Nee. Het is afgelegen, maar niet exotisch. `Delbaran' betekent in het Farsi `geliefden'. Vroeger was het een ontmoetingsplek voor mensen die van elkaar hielden, maar dat niet mochten. Voor mij is het een symbolische plek omdat de regering de weg naar Delbaran, de weg naar de liefde, heeft afgesloten. Als je die weg sluit, leidt dat uiteindelijk tot oorlog.''

Wordt er in Iran anders naar een film als `Delbaran' gekeken dan in het westen?

,,Er is nog nooit een film van mij vertoond in Iran. Ik denk wel dat mensen daar door hun lange ervaring met censuur meer gewend zijn met symboliek om te gaan. In het westen is die manier van kijken minder ontwikkeld. Maar de gevoelens waar het in mijn film om gaat zijn overal hetzelfde.''

In `Delbaran' hangt in de cabine van een vrachtwagen een tekening van een gesluierde vrouw. Is dat een pin-up?

,,Je zou het een pin-up kunnen noemen. Veel vrachtwagenchauffeurs hebben zo'n tekening in hun cabine hangen. Maar het is een blik op de vrouw uit liefde, geen seksuele blik. De liefde is in Iran toch anders dan hier.''

Delbaran: za 26-1 22.30u Pathe 3, zo 27-1 14.30u Pathe 3, di 29-1 17.00 Venster, za 2-2 22.45 Lux.