KPN-kunst

Is het nodig bij het ontslag van zoveel KPN-personeel, meteen de kunstcollectie als een vuilniszak aan de straat te zetten? Die vraag rijst wanneer de KPN-kunstcollectie moet wijken voor de dringende sanering en de Dienst Esthetische Vormgeving moet sluiten (NRC Handelsblad, 17 januari).

Biedt een bedrijfscollectie, zoals die binnen de KPN jarenlang is opgebouwd, de uitkomst voor alle malaise? De KPN-collectie geeft een ongewone doorsnede van deze tijd door het initiërende karakter dat het bedrijf aan het begrip verzamelen heeft gegeven.

Iets verwerven wat daarvóór nog niet gezien en bedacht was; daarvoor is moed en vertrouwen nodig. Met de vormgeving van telefoonkaarten, brievenbussen, diensttenue of postzegels: alles wat KPN was, is dat ook fysiek en inhoudelijk gaan uitstralen in een product. Om zo'n niveau als bedrijfscultuur te hanteren, getuigt van durf en vernieuwing. Daarbij speelt KPN een kleine rol als mecenas in het Nederlandse speelveld. Die in het oog springende kwaliteit en behoefte tot vernieuwing, heeft al zeer vroeg mooie voorbeelden opgeleverd.

Kijk naar de postzegel van 1 cent en men kan in één oogopslag de schoonheid van letter en beeld begrijpen. Voor die schoonheid heeft de KPN zich sterk gemaakt, in letter, woord en daad.

Inmiddels bevat de collectie kunstwerken die hun schaduw vooruitwerpen. Van de schilder René Daniëls bezit de KPN een werk getiteld: `Salle Pacifique', dat als zeegezicht de zorgelijke toekomst van de noodlijdende onderneming kan verlichten. Kunst in het algemeen is een metafoor voor de verlichting die zit in de ziel, in de bezieling en staat als ideeënwereld haaks op de afgeronde cijfers in euro of florijnen. De vraag is of een kunstcollectie, met name in deze van oudsher gegrondveste collectie, juist met nadruk moet blijven voortbestaan in tijden van zwaar weer. Het ontzag voor de eigen collectie maakt ruimte om de tegenslagen te spiegelen in die van de menselijke natuur. En dat biedt een ruimere blik op de wereld dan het sluiten van de verzameling.

Met de oorspronkelijke KPN-visie is een bedrijfscollectie het bedrijfskapitaal. Om vervolgens een bedrijfscollectie te durven aanleggen door actief te blijven verzamelen: dat is een onmisbaar levensparool. Met het voorgenomen besluit de collectievorming te beëindigen en verder te gaan met een conserverende taak voor de toekomst, gooit de KPN moedwillig haar eigen ruiten in. En een collectie van hedendaagse kunst die niet wordt aangevuld kan men naar het museum van Archeologie brengen.