Juichen bij elke getroffen Amerikaan

Het beeld was vaag, het geluid verschrikkelijk. Maar dat weerhield de bezoekers van openluchtbioscoop Dualeh er niet van op te springen en uit te barsten in gejuich toen de eerste Amerikaanse Black Hawk-helikopter werd neergehaald. In de Somalische hoofdstad Mogadishu ging dinsdag in een tiental bioscopen de piratenversie in premiere van `Black Hawk Down', een Amerikaanse speelfilm over de internationale vredesmissie in Somalië die 3 oktober 1993 uitliep op een bloedbad. Honderden Somaliërs werden gedood maar ook 18 Amerikaanse militairen, wat het startsein voor de terugtrekking van de VS uit Somalië was.

In de film wordt geen woord Somalisch gesproken, er is geen noot Somalische muziek te horen en de Somalische strijders die in de film worden opgevoerd lijken meer op rebellen uit Sierra Leone. Maar de toeschouwers die vijf eurocent voor het kijken naar de illegale kopie hadden neergeteld, herkenden zich wel in het decor van zanderige straten en kapotgeschoten gebouwen en namen geen aanstoot aan de Marokkaanse details. Ze schreeuwden bij elke Amerikaan die werd getroffen. Ze zwegen bij elke Somalische dode.

De vertoning van Black Hawk Down komt op een moment dat Somalië opnieuw in de Amerikaanse belangstelling staat. President Bush heeft de Somalische moslim-organisatie Al-Ittihad op de lijst geplaatst van terreurorganisatie die Bin Laden steunen. Ook heeft hij het grootste zakenconglomeraat van Somalië, Al Barakaat, verboden vanwege hulp aan het terrorisme. Al maanden worden gespeculeerd dat de Amerikanen hun oorlog tegen het terrorisme verleggen van Afghanistan naar Somalië.

De film van regisseur Rodley Scott heeft in de Verenigde Staten een storm van kritiek geoogst sinds de premiere vorige week. Belangrijkste klacht is dat Black Hawk Down de Amerikaanse troepen verheerlijkt en de Somaliërs afschildert als wilde beesten. Somalische vluchtelingen in de Verenigde Staten hebben opgeroepen tot een boycot van de film.

Somalië was het grootste militaire debacle van de VS sinds Vietnam. De vernedering van Amerikaanse lijken die door de straten van Mogadishu werden gesleept, weerhield de Amerikaanse regering jarenlang van buitenlandse avonturen. De Amerikaanse afwijzigheid tijdens de genocide in Rwanda van 1994 was een direct gevolg van het echec in Somalië.

Volgens de Amerikaanse journalist Mark Bowden die een boek schreef over de mislukte missie, hebben de Amerikanen in Somalië door arrogantie en onwetendheid een groot aantal blunders begaan. De Amerikaanse vertegenwoordiger admiraal Howe verklaarde de oorlog aan één van de vele krijgsheren, generaal Aideed, en slaagde er zo in de hele bevolking van de hoofdstad tegen de Amerikanen te verenigen. Onlangs waarschuwde hij voor een herhaling van de geschiedenis als de VS zich opnieuw zonder voldoende achtergrondkennis op Somalië storten.