Grijpstra en La Niña

De Bokser, de Beul, de Slager, de Killer, de Bizon. De lijst bijnamen voor Jan Timmer houdt gelijke tred met de lijst van zijn mislukkingen: glansloos afscheid bij Philips, voortijdig vertrek als president-commissaris, mislukking van voetbalzender Sport 7, voorzitter van het Millenniumplatform (geen millenniumbug) en onlangs, in het voetspoor van president-directeur Huisinga, vertrokken als president-commissaris van de NS.

Timmer dankt zijn bijnamen vooral aan een saneringsoperatie bij Philips in de jaren negentig. Operatie Centurion kostte 40.000 werknemers hun baan, al wordt de Beul er in beperkte kring nog de Redder van Philips om genoemd. Centurion is de naam van een tank, die in de Korea- en de Vietnamoorlog zijn onverzettelijkheid bewees.

Philips is een dankbare bron voor bijnamen. Niet alleen heeft het Eindhoven de term Lichtstad opgeleverd, ook tal van bestuurders kregen er een bijnaam. En meestal niet in positieve zin, met uitzondering van Frits Philips, die vertederend Meneer Frits genoemd werd (eenzelfde mengeling van waardering en ontzag sprak voor Anton Dreesmann uit Meneer Anton).

Vaak was het zwartgalliger: toen Cor van der Klugt het roer overnam van Wisse Dekker en de verwachtingen niet waarmaakte, was het al gauw Cor van der Kluns. En dan hebben we het nog niet over Timmers opvolger, Cor Boonstra. Diens handelen in aandelen bezorgde hem de naam Grijpstra, naar de oudere helft van het speurdersduo Grijpstra en De Gier uit de politieromans van Jan Willem van de Wetering. En in een column op het internet wordt hij ten tonele gevoerd als Dagobert Boonstra, naar de immer zijn geld tellende stripfiguur Dagobert Duck.

Roel Pieper, e-goeroe en web-evangelist, trad in 1998 toe tot de Philips-top, maar wist niet hoe snel hij weer moest zien weg te komen. Daaraan, en aan vele andere kortstondige carrières, dankt hij het etiket Real Pooper; to poop is `uitgeput raken' en is vooral bekend uit party-pooper: spelbreker.

Ook Ole van der Straaten was maar kort in beeld. De bestuursvoorzitter van Laurus liep bij zijn poging van drie supermarktketens er één te maken zo hard van stapel dat hij Olé van der Straaten genoemd ging worden. Laurus-commissaris Eric Albada Jelgersma, AJ voor intimi maar in bredere kring Wilde Eric wegens zijn niet altijd even afgewogen beslissingen, stond erbij en keek ernaar.

Het zijn roerige tijden voor onze captains of industry. Paul Smits maakte bij KPN plaats voor Ad Scheepbouwer, die zichzelf een optieregeling toedeelde die al snel meer dan ƒ6 miljoen waard was. Zo werd hij al snel de man van 6 miljoen, een verwijzing naar de `Man van zes miljoen', een televisieserie uit de jaren zeventig over iemand die alle problemen oploste. Scheepbouwer werd binnengehaald door Ton Risseeuw, die aan de harde hand waarmee hij Getronics leidde de bijnaam de Generaal overhield. Ook Rijkman Groenink, de nieuwe baas van ABN Amro, straalt daadkracht uit. Hoewel dat bij een bankbaas met die voornaam overbodig lijkt, dankt ook hij aan zijn saneringsdrift een bijnaam: de Afmaker, een naam die bij mensen die de oorlog hebben meegemaakt wellicht het begrip Endlösung oproept.

Weinig vrouwen uit de zakentop hebben een bijnaam. Of het zou Nina Brink moeten zijn, die sinds de beursgang van World On Line La Niña wordt genoemd, een verwijzing naar de koude zeestroom die in Zuid-Amerika het milieu ontregelt. Ook the Ice Queen sloeg op de warmte die zij niet uitstraalde.

Er valt er nog een te bedenken: Boonstra's levenspartner Sylvia Toth zou hem op een cruciaal moment Endemol-info hebben toegespeeld. De verleiding loert om haar De Gier te noemen.