Geloof in nieuwe economie nog springlevend

Internetprovider Wanadoo voorspelt vol vertrouwen een winst vóór rente en belastingen over het jaar 2002. Internetwinkel Amazon heeft in het laatste kwartaal van 2001 zijn eerste nettowinst behaald. Na de reorganisaties en de herbezinning is het aanlokkelijk om te denken dat het internet nu het punt heeft bereikt waarop er geld verdiend kan gaan worden. Op een bescheidener manier dan twee jaar geleden gedacht werd, wellicht, maar toch. Niettemin blijft er na het horen van het goede nieuws iets knagen: waaruit bestaat nu eigenlijk de rol van internet in dit verhaal?

Neem Amazon. Het bedrijf verkoopt allerlei zaken, van babykleren en consumentenelektronica tot boeken, zowel nieuw als tweedehands, en doet dat voor een lagere prijs dan de meeste andere verkooppunten. Maar het zijn dezelfde producten die je ook in een winkelstraat met een gevarieerd winkelbestand tegenkomt. Amazon concurreert botweg op het niveau van de prijzen en niet middels een of andere toegevoegde waarde dankzij het internet. Verkopen via het internet leidt niet automatisch tot hogere winstmarges, want een bedrijf als Amazon maakt nog steeds een aanzienlijke hoeveelheid kosten. Zo moet de logistieke organisatie van Amazon voortreffelijk zijn om met de complexiteit van het aanbod uit de voeten te kunnen. De verschillen met andere grote warenhuizen zijn aantoonbaar van minder belang dan de overeenkomsten.

Het bedrijf lijkt dit zelf ook in te zien. Amazon heeft het mes gezet in een kostenstructuur die aanvankelijk was berekend op een onwaarschijnlijk snelle groei. Op jaarbasis is de omzet in het laatste kwartaal van 2001 met 15 procent toegenomen. Dat is in dezelfde orde van grootte als bij andere toonaangevende Amerikaanse winkelketens: de omzet van Wal-Mart is in 2001 met 15,8 procent gegroeid. De operationele kosten zijn in 2001 op jaarbasis met 20 procent afgenomen. Het voorraadbeheer is sterk verbeterd. Het bedrijf gebruikt de merknaam Amazon om bondgenootschappen te smeden die de concurrentiedruk beperken. Onlangs werd aangekondigd dat de verzendkosten van orders boven de 99 dollar voor rekening van het bedrijf zijn. Hier is geen nieuwe, maar een hele oude economie aan het werk.

Een nadere beschouwing van het bedrijfsmodel van Wanadoo leidt tot een vergelijkbare conclusie. Het bedrijf ontleent weinig toegevoegde waarde aan de diverse merknamen van zijn 'portals' (websites die zijn ingericht als digitale winkelcentra). 90 Procent van de omzet is afkomstig uit de verkoop van inlichtingen over telefoonnummers en uit het verschaffen van toegang tot internet. De concurrenten zijn telecombedrijven of ondernemingen als Wanadoo zelf - speciale dochterondernemingen van telecombedrijven.

Wanadoo staat voor een eigensoortig probleem met betrekking tot de winstgevendheid, omdat er een verband bestaat tussen de kosten van grootschalige internettoegang en de prijzen die het bedrijf zijn gebruikers kan opleggen. Maar het doet in wezen hetzelfde wat moederonderneming France Telecom deed vóór de opkomst van internet: het verkoopt aansluitingen en inlichtingen over telefoonnummers.

Wordt dit op de oude economie gefundeerde karakter van succesvolle internetbedrijven weerspiegeld in hun koersen op de aandelenmarkt? De grote aanpassing die deze koersen hebben ondergaan zou moeten betekenen dat er sprake is van een echte herwaardering. De koers van Amazon duidt erop dat het concern inderdaad wordt gewaardeerd als elke andere winkelketen die met flinke kortingen werkt en een omvangrijk klantenbestand heeft. Amazon's bedrijfswaarde van 1,2 maal de omzet komt merkwaardig genoeg exact overeen met die van Wal-Mart.

Beleggers in Wanadoo lijken er nog steeds in te geloven dat er ongebruikelijke groeimogelijkheden bestaan voor zijn 'portals'. Als de inlichtingendivisie van Wanadoo gewaardeerd wordt op twaalfmaal de winst vóór rente en belastingen, méér dan wat Sonera in november kreeg toen het Finse bedrijf zijn inlichtingendivisie verkocht, dan is de rest van Wanadoo – internettoegang en 'portals' – 4,8 miljard euro waard, ofwel 6,7 maal de omzet over 2001. Dat kan uiteraard een weerspiegeling zijn van de groeiverwachtingen en van de inschatting dat de toezichthouders Wanadoo in de toekomst meer ruimte zullen geven voor prijsverhogingen. Niettemin is de koers van Wanadoo het bewijs dat het geloof van de markt in de nieuwe economie de ellende van afgelopen jaar heeft overleefd.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld