Bases VS in Centraal-Azië niet voor lang

De Verenigde Staten zijn niet van plan in Centraal-Azië permanente militaire bases in te richten. Dat zei gisteren de militaire commandant van de Amerikaanse operaties in Afghanistan, generaal Tommy Franks, in de Kirgizische hoofdstad Bisjkek.

Franks zei na een gesprek met de Kirgizische president Askar Akajev dat de Verenigde Staten zich intensief willen bezighouden met de republieken van Centraal-Azië en dat de dialoog met elk van de vijf republieken in de regio zal worden voortgezet. Maar dit zou niet resulteren in een permanente militaire aanwezigheid.

In Centraal-Azië zelf, maar ook in landen als Rusland is de afgelopen weken gespeculeerd over de militaire plannen van de Verenigde Staten in Centraal-Azië. Bij de vorming van de internationale coalitie tegen het terrorisme hebben de Amerikanen vier van de vijf Centraal-Aziatische republieken bij de campagne kunnen betrekken: Oezbekistan, Kirgizië, Tadzjikistan en Kazachstan – het vijfde land in de regio, Turkmenistan, beschouwt zich als neutraal en doet niet aan de coalitie mee. In het kader van hun medewerking verlenen de vier landen de coalitie militaire faciliteiten, waaronder het gebruik van bases.

De speculaties over de Amerikaanse plannen op lange termijn worden vooral gevoed door de manier waarop de Amerikanen de faciliteiten gebruiken: de oude sovjet-bases in de regio worden snel gemoderniseerd en voorzien van woningen voor Amerikaans personeel op een schaal die sommigen doet vermoeden dat de Amerikaanse aanwezigheid lang kan duren. Bij het vliegveld Manas, bij de Kirgizische hoofdstad Bisjkek, worden woningen gebouwd voor drieduizend militairen. Op de Oezbekeese basis Chanabad zijn al 1500 Amerikanen gestationeerd.

In Rusland, dat geen bezwaar aantekende toen de Amerikanen zich meldden in wat Moskou ziet als een deel van de Russische invloedssfeer, is gisteren gezegd dat Franks' uitlating ,,niet het laatste woord'' van de Amerikanen vormt. Sergej Joesjenkov, voorzitter van de Doema-commissie voor veiligheid, zei: ,,Ik denk dat de Centraal-Aziatische landen de VS zullen vragen het verblijf van de Amerikanen zo lang mogelijk te rekken.'' De Centraal-Aziatische landen, zei hij, profiteren van de Amerikaanse aanwezigheid: die geeft hun een handvat in hun relaties met Moskou en levert veel geld en veel werkgelegenheid op.

Groot-Brittannië en Duitsland hebben gisteren de regering van Tadzjikistan gevraagd om militaire bases in dit buurland van Afghanistan te mogen gebruiken voor hun militaire activiteit in Afghanistan. De Fransen maken nu al gebruik van het vliegveld van de hoofdstad Doesjanbe. Een woordvoerder van het Tadzjiekse ministerie van Defensie zei gisteren dat de Britten en Duitsers de basis van Aini, niet ver van Doesjanbe, mogen gebruiken als ze hem eerst opknappen.