Verwende god komt tot inkeer

Amerikaanse remakes van Europese succesfilms worden doorgaans met diep wantrouwen bejegend. Zelfs wanneer de regisseur van het origineel de Hollywoodversie mag maken, zoals George Sluizer The Vanishing baseerde op zijn eigen Spoorloos, blijkt de kracht van de film soms afgezwakt en verwaterd.

Vanilla Sky, de remake door Cameron Crowe van de Spaanse hit Abre los ojos (Alejandro Amenábar, 1997) is het schoolvoorbeeld van een uitzondering die de regel bevestigt. Het is niet alleen het hogere budget dat van Vanilla Sky een oneindig veel betere film maakt dan Abre los ojos. Scenarioschrijver Crowe lost alle onduidelijkheden in Amenábars verhaal op en geeft er een interessante draai aan door het gegeven in te passen in zijn eigen thematiek, bekend uit films als Almost Famous en Jerry Maguire: de dilemma's van roem en integriteit, en de mate waarin ons leven bepaald wordt door het navolgen van idolen en iconen uit de wereld van film, popmuziek en sport. Regisseur Crowe bedacht bovendien, samen met cameraman John Toll, een zinnige vormgeving, verwijzend naar talloze visuele voorbeelden. Zelfs het door een ongeluk gehavende gelaat van Tom Cruise wordt een citaat van een kubistisch schilderij. Opvallend zijn ten slotte de overeenkomsten met Stanley Kubricks Eyes Wide Shut: in beide films loopt Tom Cruise door een gedroomd New York, een paralleluniversum waar seksuele vrijheid heerst en maskers een grote rol spelen.

Cruise is in Vanilla Sky niet zomaar een jongeman die zijn geheugen verliest en de ene vrouw (Penélope Cruz, in dezelfde rol als in Abre los ojos) voor de ander (Cameron Diaz) aanziet, maar de schatrijke erfgenaam van een uitgeversconcern, die denkt zich alles te kunnen veroorloven. Zijn hoogmoed komt voor de val; de nachtmerrie waarin hij in belandt blijkt geen toverij, maar een volmaakt verklaarbare virtuele realiteit, waarin personages zich gedragen als in een film, een popsong of op een half vergeten hoes van een plaat van Bob Dylan. Al vroeg in de film wordt die toon gezet, door het optreden van de overleden John Coltrane als hologram op een sjiek feestje.

Crowe is zonder meer een van de meest interessante Amerikaanse regisseurs-scenarioschrijvers van dit moment, omdat hij zich bewust is van de postmoderne neiging tot imiteren van de populaire cultuur. Zijn films ademen vrijheid, ook in de vormgeving, die je eerder in de jaren zestig en zeventig zou verwachten. Dat affiches van films van Godard en Truffaut de woonkamer van Cruise sieren, is dan ook geen toeval.

Cruise is op zijn best in dit soort films, waarin hij als verwende god tot inkeer komt. Met enige goede wil valt in zijn scènes met Cruz het ware liefdesvuur te herkennen dat tijdens de opnamen tussen beide sterren ontbrandde.

Cameron Crowe maakt kauwgomfilms van niveau: dat er zoveel consistentie zat in het gegeven van Abre los ojos had ik na het zien van de Spaanse film nooit verwacht.

Vanilla Sky. Regie: Cameron Crowe. Met: Tom Cruise, Penelope Cruz, Cameron Diaz, Kurt Russell, Timothy Spall, Tilda Swinton. In 77 bioscopen.