Overrompelende lamlendigheid

De politieke actualiteit maakt het verleidelijk in elke recente Argentijnse film een allegorie te zien. Regisseuse Lucrecia Martel, die vorig jaar in Berlijn de debutantenprijs won voor La ciénaga (Het moeras), schetst in deze film een portret van provinciale kleinburgers die het leven nauwelijks aankunnen. Aan de rand van een stinkend zwembad, eigenlijk het begin van het omringende moeras, gooien ze zich vol met alcohol, halen hun voet open aan verdwaalde wijnglazen, vrezen in elke hond `een Afrikaanse rat', vallen van de trap en gedragen zich als incestueuze zombies.

De kans is klein dat Martel een realistisch beeld schetst van het leven in het zompige verre noorden van haar land, vlakbij de grens met Bolivia. De film is namelijk verre van naturalistisch vormgegeven: je zou bijna denken dat Jean Renoir La règle du jeu wilde overmaken in de trant van Jane Campions Sweetie. Dat wil ook zeggen dat Martel, net als Renoir en Campion, niet maalt om een traditionele dramatische opbouw. De personages worden nauwelijks geïntroduceerd, zodat de leden van twee omvangrijke families niet goed uit elkaar zijn te houden. Het is lang niet altijd duidelijk wie met wie flirt, ruzie zoekt of schameltjes de liefde bedrijft.

Zeker in de eerste minuten, wanneer Martel lamlendig gehang rond het zwembad tot een filmisch imposante impressie weet te verheffen, lijkt de vormeloosheid van La ciénaga geen bezwaar. Het dondert niet of ze een maatschappelijke satire beoogt, of gewoon de vergeefsheid van elk menselijk streven wil laten zien. Martel maakt overrompelende cinema volgens moderne opvattingen die niet op klassiek dramatisch effect uit zijn. Maar als de landerigheid maar blijft voortduren, zakt ook de verrassende kwaliteit een beetje in, en wordt de toeschouwer helaas besmet door de onverschilligheid van de personages.

Hoe dan ook kunnen we met grote nieuwsgierigheid uitkijken naar de volgende film van Martel, die komende week een project presenteert op de Rotterdamse Cinemart. Haar eersteling moet tegelijk met de première in het festival een weg zien te vinden naar een per definitie klein publiek, en dat lijkt een lastige opgave.

La ciénaga (Het moeras). Regie: Lucrecia Martel. Met: Mercedes Moran, Graciela Borges, Martin Adjemian, Sofia Bertolotto. In 6 bioscopen en International Film Festival Rotterdam.