`Internationale gemeenschap heeft gefaald'

Een delegatie van het Internationale Monetaire Fonds (IMF) is momenteel in Buenos Aires om met de Argentijnse regering te praten over hulp bij de financiële crisis in het land. Eerder staakte het fonds de steun. In een vraaggesprek met de Franse krant Le Monde legt IMF-directeur Horst Köhler uit waarom.

In augustus 2001 was het Internationale Monetaire Fonds nog bereid een extra lening van 8 miljard dollar (8,8 miljard euro) aan Argentinië te verstrekken. In december werd de steun weer stopgezet.

Wat is er gebeurd in drie maanden, wat verklaart die plotselinge ommekeer?

,,Wij dachten destijds dat het streven van de Argentijnse leiders om het tekort tot nul te reduceren een kans had. Die aanpak was niet door ons opgelegd en zij hadden zich ook niet door ons laten adviseren. De regering had besloten de verslechterde fiscale situatie aan te pakken. (President) De la Rúa maakte van de aflossing van de schuld een nationale erezaak en de vaste koppeling van de peso aan de dollar vereiste een degelijke fiscale politiek.

,,De minister van Economie, Domingo Cavallo, stond erop dat de pariteit van 1 dollar voor 1 peso gehandhaafd bleef. Voor hem – en dat standpunt deelden alle lagen van de samenleving – was die verankering onontbeerlijk voor de economische en politieke stabiliteit van Argentinië. De sociale consequenties van het tot nul reduceren van het tekort vonden wij wel zorgelijk, maar weigeren, in augustus 2001, om Argentinië te helpen, zou onmiddellijk een crisis ontketend hebben en dan zou men ons, ook vanuit andere landen, verweten hebben de Argentijnen te hebben verhinderd hun problemen op te lossen.

,,Daarna, in september, oktober, november, werd het duidelijk dat de Argentijnen daar niet in zouden slagen. Het is vooral zonneklaar geworden dat er geen enkele politieke cohesie bestond, niet alleen tussen de partijen niet maar ook niet binnen de partijen, en dat de verschillen niet te maken hadden het streven naar verschillende mogelijke oplossingen, maar met machtsstrijd over de opvolging van president De la Rúa.''

Was dergelijk politiek handelen dan zoiets nieuws voor u?

,,Niet helemaal, maar wij meenden dat de dreiging van ineenstorting een plotselinge opleving teweeg zou brengen. Dat is niet gebeurd. Ik erken dat het IMF beter en eerder oog had moeten hebben voor de mate van betrouwbaarheid van de Argentijnse instellingen en voor de sociale context. De economische en sociale ineenstorting is de laatste fase van een neergang die al decennia geleden is begonnen en die de gehele samenleving betreft.

,,Onze vergissing is dat we aan het eind van de jaren negentig niet vaak en duidelijk genoeg hebben gezegd dat de verbrokkeling van de instellingen een zware tol zou heffen. We hebben niet genoeg aandacht geschonken aan wat er verkeerd was aan de politiek van Menem. We hebben er wel op gewezen dat de wet op de vaste koppeling tussen de peso en de dollar gepaard moest gaan aan een strikte fiscale politiek, maar niet duidelijk genoeg, zo blijkt. Niettemin is deze mislukking niet iets van ons alleen maar van de hele internationale gemeenschap.'' [Vervolg IMF: pagina 15]

IMF

Köhler: Gevaar radicalisering in Argentinië

[Vervolg van pagina 13]

Was het ondanks alles wel het juiste moment om de steun stop te zetten?

,,De statuten staan het IMF niet toe geld voor te schieten als het van mening is dat de gevoerde politiek onvoldoende is om uit de problemen te komen en om het land in staat te stellen terug te betalen. Als we waren doorgegaan met geld verstrekken, zou dat alleen maar uitstel hebben betekend van het moment waarop de Argentijnen de werkelijkheid onder ogen zouden moeten zien. Geen enkele mogendheid ter wereld had deze situatie kunnen voorkomen.

,,Toen ik in augustus 2001 aan de deelnemers van het fonds vroeg of ze bereid waren, ook op bilateraal niveau, miljarden dollars – 30 à 40 miljard – te fourneren voor het organiseren van een zachte landing, liet niemand iets van zich horen.''

Bent u niet bang voor een radicalisering in Argentinië?

,,Dat gevaar bestaat, en ik hoop dat het niet gebeurt.''

Zou u vandaag, met kennis van de gevolgen van uw beslissingen, hetzelfde doen?

,,Ja, want de oorzaken van het kwaad bevinden zich in Argentinië en als de Argentijnen niet de handen ineen slaan om elkaar te helpen, dan kan het IMF dat niet in hun plaats doen.

,,Het IMF is geen instelling die zomaar geld in omloop kan brengen om de problemen op te lossen. Het is evenmin in staat om politieke initiatieven te nemen. Het moest zich concentreren op de economische omstandigheden, en die zouden nog veel erger zijn geworden als we met deze beslissing hadden gewacht.

,,Aan de andere kant zou de schok harder zijn aangekomen als we onze financiële steun al in augustus 2001 hadden opgezegd. Het IMF heeft toen het uiterste gedaan wat mogelijk was om Argentinië de kans te geven op een andere politiek over te gaan. De Argentijnse leiders weten u dat ze hun wisselkoersbeleid moeten wijzigen en de staatsschuld moeten reorganiseren.''

Waarom heeft het IMF de Argentijnen – en de internationale gemeenschap – niet eerder ervoor gewaarschuwd dat hun schuld te snel en te veel opliep?

,,Medewerkers van het IMF hebben gewaarschuwd, maar dat werd niet op prijs gesteld en had geen effect. Er heerste zo'n euforie over de `successen van president Menem', dat onze waarschuwingen werden genegeerd. En indertijd vroeg Argentinië helemaal geen geld aan het IMF.''

Maar Carlos Menem is al ruim twee jaar niet meer aan de macht

,,Akkoord, maar bedenk wel dat in 1999 Fernando de la Rúa tot president werd gekozen. Hij was misschien niet een heel krachtige leider, maar wel een fatsoenlijk en betrouwbaar politicus. Wat heeft hij gedaan? Hij heeft zich geconcentreerd op de kern van het probleem, de verspilling van belastinggelden. Maar hij was politiek gezien niet sterk genoeg om de provinciale overheden te laten doen wat hij wilde. Tenslotte kwam Argentinië nog verder in de problemen door de snelle teruggang van de wereldeconomie en de sterke dollar. Maar Europa, dat vasthoudt aan zijn oude systeem van landbouwprotectie, is ook niet vrij van blaam.''

Het IMF heeft aangegeven bereid te zijn Argentinië te helpen. Welke voorwaarden worden er gesteld?

,,We hebben nooit alle banden met Argentinië verbroken. We hebben onze ondersteuning aangeboden op de gebieden waarin wij deskundig zijn. Het is terecht dat de Argentijnen de tijd nemen om een duurzame politiek van onderlinge samenwerking op te stellen. Het IMF is bereid hen daarbij te helpen, ook op financieel vlak.

,,Maar laat wel duidelijk zijn: de weg naar economische groei is er niet een van populisme; het is een pijnlijke weg. President Duhalde is zich bewust van die problematiek en we moeten hem het voordeel van de twijfel gunnen. Vooral met de sociale gevolgen moet rekening worden gehouden. Maar we moeten eerlijk zijn: er is geen uitweg die niet pijn doet.

,,Ik hoop dat president Duhalde erin slaagt tussen de Argentijnen, de rekeninghouders en de banken, een rechtvaardige verdeling van de offers te bewerkstelligen. Als dat hem lukt, blijf ik optimistisch voor Argentinië. Het land beschikt nog over een groot potentieel. Waarom zou per slot van rekening deze crisis niet het begin kunnen zijn van nauwere economische en monetaire samenwerking tussen de landen in dit gebied?

( NYTS.Babette Stern is redacteur van Le Monde. Vertaling Michel de Groot)