`Arafat heeft te weinig risico genomen'

Het escalerend geweld tussen Israël en de Palestijnen onderstreept dat de onderhandelingen moeten worden hervat. `Geweld leidt tot niets', aldus de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Shimon Peres.

Ondanks de escalatie van het Israëlisch-Palestijnse geweld van de afgelopen dagen heeft de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Shimon Peres (78) de hoop op vrede niet opgegeven. Kort voor zijn vertrek naar Nederland onderstreepte hij gisteren, geplaagd door griep, in een vraaggesprek dat er geen alternatief is, noch voor Israël, noch voor de Palestijnen.

Kan premier Ariel Sharon wegens de ernstige escalatie van de strijd tussen Israël en de Palestijnen besluiten voor vrede te opteren?

,,Ja, Sharon is in staat de vredesweg te kiezen.''

Is hij daartoe bereid?

,,Ik hoop dat dat het geval zal zijn. De regering kan het doen en moet het ook doen. Om die reden blijf ik in de regering.''

Zou er anders een gevaarlijke situatie ontstaan?

,,Ik wil mezelf niet zo belangrijk maken. U weet het antwoord.''

Was de liquidatie van Raed Karmi (van de Al-Aqsa brigade) in Tulkarem na een periode van betrekkelijke rust vorige week noodzakelijk?

,,Ik weet het niet. Ik wil op deze affaire niet ingaan.''

Spijt het u dat het gebeurde?

,,Ik wil er niet over praten.''

Als Karmi niet was gedood, zou de Amerikaanse bemiddelaar Anthony Zinni dan al zijn teruggekomen?

,,Wie kan dat weten? Misschien had Karmi ergens een bom laten ontploffen. Zelfmoordenaars bepalen de agenda, daarom is het zo moeilijk er een diplomatieke agenda op na te houden.''

Is de Palestijnse leider Yasser Arafat in staat aan Israëls eis te voldoen om de Palestijnse terreurorganisaties te ontmantelen?

,,Arafat moet een strategische beslissing nemen. Hij moet besluiten of de Tanzim [de gewapende vleugel van Arafats Fatah] een integraal deel is van de Palestijnse autoriteit. Leden van de Tanzim voeren de laatste tijd de meeste terreurdaden uit. De Tanzim staat onder Arafats gezag. Aan hem te beslissen.''

Heeft Arafat in Oslo niet voor vrede met Israël gekozen?

,,Er is een verschil dat te besluiten en de gevolgen ervan te aanvaarden. De Palestijnen hielden zich er niet aan. Arafat moet terreur voorkomen.''

Arafat slaagde daar niet in?

,,Sommigen zeggen dat hij faalde, anderen zeggen dat hij het niet eens heeft geprobeerd.''

Wat denkt u?

,,Ik vind dat Arafat zich meer moet inspannen. Leider zijn is geen invitatie voor een wandeling of dansje. Het is een zware taak. Leiders moeten risico's nemen.''

Heeft Arafat dat niet gedaan?

,,Onvoldoende.''

Loopt Arafat niet het risico een Palestijnse burgeroorlog te ontketenen als hij te krachtig optreedt tegen de verschillende Palestijnse organisaties?

,,Als hij het niet doet, is er ook een risico op het uitbreken van een burgeroorlog.''

Gelooft u nog in de vredeswil van Arafat of is hij een leider van terroristenbendes?

,,Arafat is de gekozen leider van het Palestijnse volk. Zolang dat zo is, moeten we vrede met hem kunnen sluiten.''

Is dat mogelijk?

,,Ik sluit het niet uit. Ik hoop nog tijdens mijn leven vrede met de Palestijnen te mogen beleven.''

Waarop is die hoop gebaseerd?

,,Op het ontbreken van een alternatief voor ons en de Palestijnen.''

De situatie wordt met de dag slechter. Israël valt Palestijnen aan, Palestijnen vallen Israël aan. De kloof tussen Israëliërs en Palestijnen wordt steeds groter.

,,Hoe verder de partijen uit elkaar drijven des te duidelijker zal het worden dat het geweld tot niets leidt. Er zit gewoon niets anders op dan de onderhandelingen te hervatten.''

Is het akkoord van Oslo (1993) nog van kracht? Deze Israëlische regering lijkt Oslo als irrelevant te beschouwen.

,,Het probleem is de regering en niet Oslo. Er geen alternatief voor Oslo. Oslo is niet dood.''

Is dat ook duidelijk voor premier Sharon?

,,In het regeringsprogramma tussen ons (Arbeidspartij) en Sharon is een paragraaf opgenomen waarin staat dat alle overeenkomsten moeten worden nagekomen. Oslo komt op de eerste plaats.''

Premier Sharon zegt dat hij voor vrede bereid is pijnlijke concessies te doen. Zullen die pijnlijker zijn dan waartoe premier Barak bereid was?

Peres vindt dat Barak in Camp David grote fouten heeft gemaakt. Hij had geen totale oplossing moeten nastreven. Het was volgens hem onrealistisch van de Palestijnen te eisen dat er over de kwestie Jeruzalem en het Palestijnse vluchtelingenvraagstuk niet meer zou worden onderhandeld. ,,We moeten dat niet herhalen. We moeten niet van de Palestijnen het einde van het conflict eisen. Ik ben voor een geleidelijk uit te voeren overeenkomst.''

Hoe ver kan het Israëlische militaire geweld tegen de Palestijnen gaan. Waar is de limiet?

,,We gebruiken geweld uit zelfverdediging.''

Gaat Israël soms niet te ver?

,,Hoe kan dat worden gemeten?''

Aan binnen- en buitenlandse reacties. In Nederland is er veel openlijke kritiek op het opblazen van Palestijnse huizen, op de liquidaties.

,,In de VS hoor je die geluiden niet. Ook niet bij de Russen.''

Kan Europa een rol spelen in het conflict?

,,Als de VS en Europa niet gezamenlijk hun schouders onder de strijd tegen de terreur zetten, wordt de hele situatie [dat wil zeggen de wereld] geterroriseerd. Ik denk dat Europa nu meer betrokken is bij de strijd tegen terreur. Er is in Europa ook meer begrip voor onze politiek jegens de Palestijnen. In Europa wint de overtuiging veld dat Arafat zijn verplichtingen niet nakomt.''