Afscheid van een eenzame modekoning

Top-couturier Yves Saint Laurent nam gisteren afscheid met een groots retrospectief. Honderd mannequins showden zijn bekendste creaties. `Bravo!', `Adieu!'

De kou trekt langzaam van hun voeten naar hun buik, maar het deert ze niet. Ademloos staat jong en oud, student en zwerver, Fransman, Algerijn of toerist in het pikkedonker naar twee gigantische videoschermen voor het Centre Pompidou te kijken. Af en toe worden tranen weggeveegd of klinkt een bewonderend applaus. Parijs neemt afscheid van Yves St. Laurent, Yves neemt afscheid van zijn geliefde vak: de haute couture.

Na afloop van de bijna een uur durende show, waarvan het grootste gedeelte een terugblik op oude collecties is, onthaalt actrice maar bovenal vriendin en muze Catherine Deneuve de couturier met een lied op het plankier. Oud geworden, licht wankelend en duidelijk ontroerd neemt Yves St. Laurent de staande ovatie in ontvangst. Buiten klinkt een luid applaus, `bravo!' en `adieu!' Laurent wil niet wijken van het podium, alsof hij zich ineens realiseert dat het definitief over is. Hij lijkt voorgoed te willen wegzakken in het warme bad van aandacht. Zijn partner Pierre Berge, altijd op de voorgrond, laat zich nu niet zien. Dit is zijn moment. Na verloop van tijd duwen Deneuve en enkele mannequins, onder wie Claudia Schiffer, hem toch zachtjes naar de coulissen. Het doek is nu echt gevallen.

Beneden, in de centrale hal van Pompidou, zit het publiek dat wèl een uitnodiging voor het afscheidsdefilé heeft ontvangen. Tweeduizend man in totaal, onder wie de Britse ontwerpster Vivienne Westwood, couturier Hubert de Givenchy, actrices Lauren Bacall en Jeanne Moreau, Paloma Picasso en Bianca Jagger. Jerry Hall, de andere ex van Mick Jagger, zit niet op de eerste rij. Zij loopt gewoon mee in de show, net als honderd andere (voormalige) topmodellen. Meer dan driehonderd creaties verschijnen er op de bijna veertig meter lange catwalk. Daarvan zijn zo'n 280 afkomstig uit het museum Yves St. Laurent. Ze zijn de afgelopen weken afgestoft en waar nodig opgeknapt.

De collectie omvat de belangrijkste jaren van St. Laurents haute couture, van 1962 tot 1992. Hoewel niet met opzet, lijkt de ontwerper met dit retrospectief een grote lange neus te maken naar veel andere mode-ontwerpers die met zijn ideeën pronken, die hem afschrijven, die harder schreeuwen dan hij. St. Laurent heeft het allemaal al eens gedaan: shockeren (broekpakken en doorkijkblouses), vrijages met de schone kunsten (Mondriaan, Popart), vrije interpretaties van klederdrachten (Rusland, China, Marokko). Met de huidige jaren zeventig-revival past het grootste deel van zijn oeuvre zo in de garderobe van de moderne vrouw. Geen wonder dat vintage-kleding van YSL zo gewild is onder modeliefhebbers.

De show start met een interviewfragment met de jonge St.Laurent, waarin hij verklaart dat hij vrouwen vooral mooier wil maken en zichzelf wil laten zijn. Dan schalt Satisfaction van The Rolling Stones uit de luidsprekers en deinen de eerste mannequins over de catwalk, gekleed in broekpakken, marine-combinaties, de fameuze doorkijkblouses en perfect zittende mantelpakjes. Er volgt muziek van The Velvet Underground, Roxy Music en ook Maria Callas. Bijna veertig jaar mode trekt aan het netvlies voorbij, van mini tot hippie tot de erotiek van de jaren tachtig. Alles is even elegant, origineel en perfect. Zoals de kimonojasjes met schouders als een pagode en gemaakt van stof die lijkt op Chinese lak met daarin gekerfde motieven. Of de Russische bruid die als een baboeshka-pop in haar creatie gevangen zit.

Niet alles is even mooi, het oogt soms wat zwaar en overdadig, maar het vakmanschap en de visie spreken uit elk detail. Helaas voor Yves St laurent gaat mode, en ook haute couture, tegenwoordig over andere dingen danuitsluitend vakmanschap. En daarom stopt hij ermee. Hij verwoordde het zelf in een interview met Le Monde: ,,We bevinden ons nu in een wereld waarin decadentie en smakeloosheid regeren. Dat botst met elegantie en schoonheiden dat maakt me triest. Ik voel dat ik niet bij die wereld hoor. Ik sta erbuiten en voel me alleen. Zo alleen heb ik me nog nooit gevoeld.''