Advocaten amper gecontroleerd

Nederlandse advocatenkantoren controleren nauwelijks of hun advocaten integer handelen. Daardoor is de kans klein dat zij betrapt worden op fraude of het bedriegen van cliënten. Dit blijkt uit het onderzoek `Toevallige Weetbaarheden', waarop journalist Hendrik Jan van Oostrum vandaag is gepromoveerd aan de Universiteit Utrecht.

Van Oostrum sprak met twintig kleine, middelgrote en grote Nederlandse kantoren over integriteitsbewaking en met tien Amerikaanse advocatenkantoren. Het is de eerste keer dat dit op kantoorniveau is onderzocht. Amerikaanse kantoren controleren hun advocaten actief, omdat verzekeraars dat eisen. Benadeelde cliënten die een schadevergoeding eisen voor een jury maken immers meer kans als ze kunnen aantonen dat de advocaat onzuiver te werk gaat. Nederlandse advocaten blijken controle te beschouwen als een aantasting van hun professionele autonomie.

Aanleiding voor controle is er in Nederland wel, blijkt uit de gesprekken. Advocaten handelen niet zelden op een manier die verboden is volgens de beroepsregels van de Orde van Advocaten. In sommige conflicten werken bijvoorbeeld advocaten van hetzelfde kantoor aan twee kanten van dezelfde zaak. De beroepsregels moeten juist garanderen dat de advocaat en zijn kantoor uitsluitend het belang dienen van één cliënt. Daarnaast moet de advocaat te allen tijde onafhankelijk tegenover zijn cliënt staan.

In Nederland kan een cliënt een klacht indienen bij de tuchtrechter. Maar dit sluit wanpraktijken niet uit, betoogt Van Oostrum: sommige cliënten klagen niet omdat ze tevreden zijn met onethisch gedrag van hun advocaat. Anderen zijn slecht thuis in het recht. Op kantoorniveau steunen en begeleiden advocaten elkaar wel, maar controleren ze elkaar amper. Deze passieve handhaving geeft ,,zowel lakse advocaten als advocaten die bewust de beroepsregels overtreden vrij baan'', aldus Van Oostrum. De promovendus bepleit actieve, onderlinge controle. Elke cliënt moet zijn advocaat kunnen vertrouwen, de reputatie van individuele kantoren staat bovendien op het spel.