Zuster Diesel

In het televisieprogramma Netwerk, dat zondag over de liberalisering van de markt voor energie ging, werd het licht uitgedaan terwijl mevrouw Jorritsma aan het woord was. De televisiemakers wilden er mee zeggen dat het licht misschien binnenkort voor ons allen uitgaat. De minister praatte gewoon door en na een tijdje mocht het licht weer aan.

Gemengde gevoelens. Als ik me de hel voorstel, is mevrouw Jorritsma er zaalzuster, dus ik kan er wel mee instemmen als zij eens hard zou worden aangepakt.

Was zij dom toen ze zei dat het zo jammer was dat het mooie Frankrijk bewoond wordt door de akelige Fransen? Ongetwijfeld, want een land is in de eerste plaats een culturele schepping van de inwoners, niet een stuk ongerepte natuur met toevallige voorbijgangers. Maar ze was ook wel slim en slecht. Ze schond het landsbelang door zich zo nadrukkelijk als een ongewassen Bataaf te presenteren, maar ze speculeerde op de xenofobe gevoelens van alle vakantiegangers die in Frankrijk wel eens met de mond vol tanden hebben gestaan en nu weten dat de VVD hen steunt.

Ik heb ik mijn leven gezien dat onschuldige quizkandidaten door de rakkers van de televisie in een enorme pan soep werden gegooid. Waarom deze minister dan niet ondersteboven aan een vlaggenmast opgehangen, zou je zeggen. Het lijkt een kwestie van rechtvaardigheid.

Maar aan de andere kant, zo'n Netwerk hoort een zeker decorum te bewaren, het is niet een soort Barend Servet Show van Wim Schippers. Hoe onserieus Netwerk is zag je aan het voorbeeld dat ze hadden uitgekozen om de nadelen van de geliberaliseerde markt te illustreren. Industriële grootverbruikers hadden contracten met hun energieleveraars opgezegd en geen nieuwe contracten gesloten. Nu dreigde het licht bij hen uit te gaan. Waarom dat niet gewoon hun eigen schuld was werd niet uitgelegd.

Wel overtuigend en vertrouwd waren de beelden van de overbelaste klachtendienst van de energieleveraar. Als straks de particuliere gebruiker ook aan de beurt is, zal het nog veel erger worden, zeiden twee economen in de uitzending. Toch wordt het allemaal gedaan voor het welzijn van de consument.

De communisten konden vroeger ook goed uitleggen dat het systeem wel degelijk deugde. Als het de naïeve waarnemer anders voorkwam, lag dat aan de menselijke onvolkomenheden waardoor het systeem verkeerd werd toegepast. De heiligen van het communisme waren de `boeren en arbeiders' die in de praktijk het meest onder het systeem te lijden hadden. De liberale heilige is de `consument' die in de praktijk kreunt onder de gevolgen van de liberaliseringen en privatiseringen.

Net als de nieuwe liberalen kenden de communisten hun `einde van de geschiedenis', dat enerzijds onvermijdelijk was, maar anderzijds in harde strijd bevochten moest worden, omdat nog niet iedereen van dat onvermijdelijke einde overtuigd was.

Onze Consumentenbond is al een paar jaar in de Liberale Eenheidspartij opgenomen en sindsdien zijn de vroeger zo degelijke testrapporten vervangen door impressionistische bespiegelingen.

Geloven de priesters van de privatiseringen zelf in hun god? Mevrouw Jorritsma leek oprecht verbaasd toen gevraagd werd of de burgers die privatiseringen echt wilden. ,,Ik moet lachen om uw vraag'', zei ze.

Natuurlijk willen we dat. Niet gewoon het licht aandoen, maar naar de televisiereclames kijken om de vlotste energieverschaffer te vinden, voetbalclubs sponsoren met de energierekening, straks een bonuskaart krijgen en tien verschillende tariefmogelijkheden, een Club Privilege Kaart om ook in de stille uren van de nacht het licht aan te mogen doen en doordringen tot de overbezette helpdesk als de kaart voortijdig verloopt. Ja, wij willen bewuste consumenten worden. Ze maakte de indruk dat ze het meende, onze paarse Zuster Diesel.