Wir haben es gewusst

Waarom werd een bepaalde musicus in 1937 ontslagen? Omdat hij weigerde het Horst Wessellied te spelen bij de bruiloft van Juliana en Bernhard. Een feitje uit de Wir haben es gewusst-quiz. Eenzaam republikein en historicus Thomas von der Dunk presenteerde de show in strakke, leren broek en cowboyhoed. Over wat Nederland allemaal fout heeft gedaan. Von der Dunk had hier en daar wat verstaanbaarder en rustiger kunnen praten.

Wat zeiden Nederlandse KNIL-soldaten in Indonesië tegen krijgsgevangenen als ze hen in de rug – zogenaamd op de vlucht – wilden doodschieten? ,,Ga jij maar pissen'', en dan draaiden ze zich meteen om. En mocht Lou de Jong van de Kamer zoiets als een ,,oorlogsmisdaad'' bestempelen? Nee, het moest ,,exces'' worden genoemd.

Aardig idee in deze hysterische tijden, zo'n quiz. Jammer dat het programma schuilging onder het etiket Waskracht!, zodat veel kijkers het hebben gemist. Waskracht! is onvoorspelbaar en bestaat uit allerlei ongelijksoortige ongein, zodat de goede uitzendingen onder de slechte moeten lijden. Beter om de titel Waskracht! te laten vallen en elke week een programma met een andere titel maken.

Ik kon niet helpen op te merken dat quizgast Jort Kelder, het brutale hoofdredacteurtje van glamourzakenblad Quote en mede-auteur van een boek over mannenpakken, niet langer gekleed ging in een gegoten zittende krijtstreep uit het fijnste kamgaren. In plaats daarvan droeg hij stijf lichtbeige corduroy. Ook hij. Heeft hij zijn persoonlijke Noord-Italiaanse kleermaker ontslagen? Zou het nog wel goed gaan met Quote? Uit met de glamour? Of solidariseert hij met een nieuwe markt van hongerige lezers die hun geld verloren? In boetvaardig corduroy kan ook de directeur die net op tijd zijn opties heeft geïncasseerd zich onder de arbeiders begeven.

Trendloos en eeuwig dezelfde is Peter Brusse, voorganger in de prachtige serie over het koningshuis, Wij, Oranje. Precieuze, hoffelijke gestalte in als gegoten zittende jasjes. Met een knap gezicht dat uit de diplomatieke, intellectuele of hoog-ambtelijke rangen van elk Europees land zou kunnen komen. Nog steeds een spoortje Brits accent uit zijn verleden als correspondent. Voor een bezoek aan het door Lodewijk XIV verwoeste paleis van Orange moest hij zich door kletsnatte struiken over het pad een weg banen. ,,Aooh, tellement mouillé'', verzuchtte hij uit de grond van zijn hart tegen zijn Franse gids, omdat zijn zachtwollen, donkerblauwe lange jas helemaal doorweekt raakte.

Het idee voor deze serie komt van de Volkskrant-correspondent in Frankrijk, Martin Sommer. Het Groot Dictee der Nederlandse Taal was afkomstig van zijn voorganger Philip Freriks. En zo herstellen buitenlandgangers uit heimwee de nationale trots met mooie, dure projecten.

Deze aflevering kwam minder traag op gang dan de eerste. Een bezoek aan kasteel Dillenburg, aan prins Friedrich von Hohenzollern, ook afstammeling van Oranje, rossig haar met merkwaardig fijn geschilderde wimpers en wenkbrauwen. Nee, hij hield er geen rekening mee dat hij ooit tot de Nederlandse troon zou worden geroepen. Dat mensen hem lastig vielen met een mogelijk Duits keizerschap was al voldoende anstrengend.

Veel oude schilderijen en portretten met uitleg van historica Reinildis van Ditzhuyzen over de acceptatie van bastaarden en Wilhelmina-biograaf Cees Fasseur. Ik raakte soms de tel kwijt en miste een verspringende tekening van een stamboom, waarin de plaats van de besproken Oranje werd aangegeven. Dat moet toch gemakkelijk kunnen met moderne videotechnieken. Door videomanipulatie werd wel in een paar seconden het opblazen van het Orange-kasteel gereconstrueerd. Naarmate de serie voortschrijdt, kan ze rijkelijker worden geïllustreerd met archieffilmpjes. Prins Bernhard die perfect een Latijns-Amerikaanse dans uitvoert. Prins Claus die in een interview voor de Duitse tv klaagt dat het prins-gemaalschap geen sprookje is. ,,De mensen die zo graag een monarchie willen hebben een probleem'', zei hij. ,,Ze moeten eerst maar eens mensen vinden die het willen doen.'' Máxima heeft nog geen idee.