MKB ondergaat opmerkelijke metamorfose

Steeds meer `ondernemersvreemde' branches sluiten zich aan bij MKB Nederland. Onder druk van toenemende consumenteneisen willen zij `leren ondernemen'.

De ondernemersvereniging MKB Nederland telt sinds begin dit jaar zo'n 167.000 ondernemingen, bij elkaar goed voor 2,5 miljoen arbeidsplaatsen. Een forse groei ten opzichte van vorig jaar. Opmerkelijk is de komst van een aantal nieuwe branches. Arcares (verzorging en verpleging) bijvoorbeeld, of de LVT, de psychotherapeuten, en Aedes, de woningbouwcorporaties.

Voor MKB Nederland is de aanwas in de vanouds als aanbod-sectoren bekend staande branches nieuw. Zorg en wonen, dat zijn overheidstaken, dacht ook het MKB. Maar de markten veranderen en de vraag naar zorg wordt veeleisender. Niet het aanbod is nog langer leidend, de wens van de klant wordt belangrijker.

MKB Nederland, van oudsher een lobbyclub voor traditionele ondernemers, staat onder invloed van deze ontwikkeling. Hans de Boer, voorzitter van MKB Nederland: ,,Nu krijg je in de care-sector simpel gezegd een bed en een nachtkastje en lig je met z'n zessen op een zaal. Dat wil de moderne mens niet meer, die wil een beetje luxe, een eigen kamer, misschien zelfs wel een eigen appartement met zorg aan huis. Maar een aanbod-gestuurde sector wéét helemaal niet hoe ze moet inspelen op een markt met verschillende `zorgconsumenten'.''

Toch zien bijvoorbeeld Arcares en Aedes de verandering op zich afkomen en willen ze anticiperen op dergelijke nieuwe marktkansen. Sinds 1 januari mogen zorginstellingen en verpleeginstellingen bijvoorbeeld al op elkaars markten opereren. Woningbouwcorporaties en zorginstellingen slaan de handen ineen en bedenken nieuwe `zorgconcepten' om aan de wensen van de klant tegemoet te komen. ,,Ik denk dat ze van ons verwachten dat we ze leren ondernemen'', zegt De Boer. De zorgbranches zaten tot voor kort alleen maar met ambtenaren van het ministerie van Volksgezondheid om de tafel, dankzij MKB hebben ze volgens De Boer nu ook makkelijker toegang tot bijvoorbeeld Financiën of Economische Zaken.

Als sprekend voorbeeld van hoe het wél moet in de in ontwikkeling zijnde markten, noemt De Boer het Glenn Mills-project. In Wezep, op de Veluwe, worden criminele jongeren in een op Amerikaanse leest geschoeid heropvoedingskamp klaargestoomd voor een plek in de maatschappij. Volgens De Boer zaten de regels een dergelijk particulier initiatief in de weg, maar is er ,,doorgedrukt''. Terecht, vindt De Boer: ,,Het is efficiënter dan de oude systemen. Het werkt beter en het is goedkoper. Dat is maatschappelijk ondernemen, bedrijfseconomisch handelen met een missie.''

De aanwas van de voorheen aanbod-sectoren moet volgens De Boer niet verward worden met een dogmatische wens tot privatisering en verzelfstandiging. ,,De privatisering is over z'n hoogtepunt heen, als ideologie. Ook in Den Haag zien ze dat niet meer als de haarlemmerolie om vastgelopen markten weer op gang te helpen.'' Maar sectoren die centraal worden aangestuurd, lopen wel tegen hun grenzen aan door de gedifferentieerde vraag van klanten, meent hij. Volgens De Boer is het simpel: ,,Je moet je niet afvragen of het wel mogelijk is om als zorginstelling in een commerciële markt te opereren, het móet gewoon.''

Het MKB erkent dat er een risico verbonden is aan de komst van de nieuwe branches. Immers, de ondernemersvereniging is vooral goed in het marktdenken in de traditionele zin van het woord. Winstmaximalisatie dus. De Boer: ,,We moeten rekening houden met de cultuurverschillen. Een zorg-bedrijf is wat anders dan een groenteboer, met andere taken en verantwoordelijkheden.'' Maar hij wil ervoor waken dat hij, in tegenstelling tot zijn collega's in de polder niet net gaat doen of hij ,,regeringsverantwoordelijkheid'' heeft. ,,We werken voor onze leden. Die bepalen hoe wij hun belangen behartigen, niet Den Haag.''