Kremlin doet het licht uit bij onafhankelijke TV6

De Russische regering heeft vannacht TV6 uit de lucht gehaald, de laatste onafhankelijke televisiezender. Om twaalf uur werden alle lichten en telefoons van de studio in televisietoren Ostankino uitgeschakeld, vanochtend zond de zender NTV+ via het vrijgekomen kanaal tennis uit.

Dat gebeurt op basis van een tijdelijke licentie, waarin de Russische wet niet voorziet. Volgens juristen kan TV6 het met succes via de rechter aanvechten, waarna het beeld op zwart gaat. Persminister Lesin wil dat vermijden, want een zwart scherm riekt evenzeer naar censuur als een witte plek in de krant. ,,Maar ik weet nog niet hoe'', bekende Lesin gisteren.

TV6 is voor 75 procent eigendom van de oligarch Boris Berezovski, de voormalige Kremlin-insider die bij Poetin in ongenade viel. Toen afgelopen lente de onder schulden bedolven zender NTV van collega-oligarch Goesinski in handen van aardgasbedrijf Gazprom viel, bood hij NTV-directeur Kiseljov en diens groep rebelse televisiemakers onderdak.

Het Kremlin vond echter afgelopen zomer een maas in de wet om ook TV6 te liquideren. Minderheidsaandeelhouder Lukoil, een oliebedrijf met goede contacten in het Kremlin, liet TV6 bankroet verklaren omdat het met rode cijfers draaide. Het Kremlin presenteerde de strijd om TV6 als een zakelijk geschil. In december draaide een hof van beroep het vonnis nog even terug, maar deze maand viel definitief het doek voor TV6.

De staf van TV6 probeerde vorige week het tij te keren door hun lot in handen van de persminister te leggen. Zij maakten zich los van Berezovski, vormden een eigen bedrijf – 00 TV6 – en gaven hun licentie vrijwillig op als het ministerie beloofde die aan hen terug te verkopen. Berezovski reageerde vanuit zijn Engelse ballingsoord door de geldkraan van TV6 dicht te draaien en het Kremlin de totale oorlog te verklaren. Hij belooft nu met hard bewijs te komen dat de veiligheidsdienst FSB in september 1999 flatgebouwen opblies om de geesten rijp te maken voor een nieuwe oorlog in Tsjetsjenië en de verkiezing van Poetin.

Hoewel de persminister, de premier en de president de ploeg van TV6 prezen, werd deze week duidelijk dat men van directeur Kiseljov afwilde. Bovendien besefte de staf van TV6 de licentie helemaal niet te kunnen weggeven – die was eigendom van Berezovski. Daarop probeerden zij gisteren de capitulatie terug te draaien. TV6-directeur Kiseljov: ,,We kregen te horen: dit is je laatste kans. Wij beefden van angst en verloren onze kalmte.'' Toen zij dat aan de persminister Lesin meedeelden, waren de deurwaarders al op weg naar TV6. Geheel in stijl stelt Leslin dat niet hij, maar Lukoil daarachter zit.

De toekomst van TV6 is ongewis. Het bedrijf met 1.200 werknemers zegt vorig jaar met een kleine winst te hebben gedraaid. Tegenstanders menen evenwel dat TV6 30 tot 35 miljoen dollar verlies leed, wat discreet door Berezovski werd aangevuld. Dat was tot voor kort een gebruikelijk patroon: oligarchen accepteerden forse verliezen in ruil voor de invloed die een eigen tv-kanaal bood.

TV6 heeft vanuit de Russische media weinig steun gekregen. Deels is dit zelfcensuur, deels hangt dat samen met algemene afkeer van eigenaar Berezovski en directeur Kiseljov, die collega's een kwaad geweten bezorgde met moralistische commentaren in zijn programma Itogi. Dat werd als hypocriet en pretentieus ervaren van een man die innige contacten heeft met corrupte oligarchen en er goed van leeft – getuige een videotape waarop te zien is hoe hij tekeer gaat met zes prostituees. Commentatoren vrezen dat nu ook gouverneurs korte metten zullen maken met wat in hun regio nog rest aan onafhankelijke media.