Verdi's vroege Ernani in zeer onderhoudende voorstelling

Al zeventig jaar is Verdi's vroege opera Ernani niet meer door een professioneel gezelschap in een Nederlands theater opgevoerd. Toch gold het werk ooit als een van Verdi's grote succesopera's, en die reputatie wordt nu in contouren bevestigd door de productie waarmee de Nationale Reisopera langs elf steden trekt.

Het historische, fel op deugden als eer en trouw mokerende verhaal van de nobele roversman Ernani droeg aan Verdi's succes vermoedelijk minder bij dan de muziek. Die bezit weliswaar nog niet de dramatische finesses van de latere Verdi, maar biedt niettemin een stormvloed aan aanstekelijke aria's, effectvolle ensembles en droeve duetten.

Regisseur Ian Judge, door Reisopera-intendant Guus Mostart in een speech na de première schalks gehuldigd als `een lastige man', werkte het libretto van Ernani naar de letter uit. In het ingetogen, consequent zwart-rode decor is het een sereen meisjesportret dat steeds en in diverse uitsneden de aandacht trekt. Nu eens vult haar hele gezicht de bühne, dan weer zijn het slechts haar ogen. De vondst herinnert zeer sterk aan Willy Deckers regie van Moessorgski's Boris Godoenov, in juni bij De Nederlandse Opera. Ook daarin was het een lief portretje dat steeds weer memoreerde waardoor de theatrale handeling onderhuids werd aangejaagd.

In Ernani is het de schone Elvira die bloedige concurrentiestrijd uitlokt. Zij mint roversman Ernani en Ernani mint haar, maar ze dreigt te trouwen met Don Silva en wordt bewonderd door Keizer Karel V, tevens moordenaar van Ernani's vader. Om de keizer een loer te draaien ziet Silva af van zijn huwelijk, mits Ernani belooft zich – zodra het afgesproken hoornsignaal klinkt – met een dolk door de borst te stoten.

De laatste keer dat Ernani überhaupt in Nederland was te zien, is dertien jaar geleden. In een Limburgse amateur-productie was het toen de Nederlandse tenor Adriaan van Limpt - ooit door Time getipt als de `vierde tenor' - die de titelrol zong. Bij de Reisopera is het de Engelse John Hudson die de roverman heroïsch en met gevoel voor spanning gestalte geeft, maar ook hij kan niet verhelpen dat het regieconcept van Ian Judge soms te sjabloonmatig aandoet.

Het dameskoor huppelt, het rebellenkoor zwaait met dolken en wijnflessen en Ernani's wel zeer breed uitgemeten liefdeszelfmoord oogst eerder een lach dan een traan. Maar er wordt zowel door koor als solisten prima gezongen, en dan verhindert zelfs een wat tableau vivanteske personenregie niet dat Ernani een zeer onderhoudende voorstelling is.

Naast John Hudson en de goed getypecaste, strenge bariton Alan Opie (Karel V) overtuigt met name spinto-sopraan Susan Patterson als een welluidende, krachtige Elvira van Bette Midler-achtig voltage. De oude Silva wordt gezongen door de innemende maar wat eendimensionale bas Stephen Richardson. Hij valt in voor Nederlander Jaco Huypen die zich na onoverkomelijke geschillen met regisseur Judge terugtrok uit deze productie, en in juni weer bij de Reisopera te zien zal zijn in Beethovens Fidelio.

Muzikaal is Ernani niet de makkelijkste Verdi, maar dirigent Emmanuel Joël leidt het Gelders Orkest met een goed gevoel voor contrast en drama. Doordat de akoestiek van de Twentse Schouwburg de orkestklank met röntgen-achtige nietsontzienendheid blootlegt, kwamen bij de première de puur orkestrale passages nog wat stram over. Het geheel bezat daardoor niet steeds het volle Verdiaanse vuur, maar dat doet niets af aan de lovenswaardigheid van het initiatief Ernani uit het stof te halen, en de ronduit feestelijke sensatie een onbekende Verdi eindelijk in het theater te zien.

Voorstelling: Ernani van G. Verdi door De Nationale Reisopera/Gelders Orkest o.l.v. Emmanuel Joël. Regie: Ian Judge. Decor en kostuums: John Gunter. Gezien: 17/1 Twentse Schouwburg, Enschedé. Tournee t/m 12/2. Info: www.reisopera.nl of (053) 487 85 00.