Studiehuis

Na de basisvorming gaat nu het `studiehuis' in het middelbaar onderwijs heel voorzichtig op de helling. Als het parlement ermee instemt, zal de `tweede fase' van havo en vwo met ingang van het studiejaar 2005 minder topzwaar worden. Staatssecretaris Adelmund (Onderwijs, PvdA) wil het idee achter het studiehuis (breder kennisniveau en grotere zelfstandigheid van de leerlingen) verzoenen met de praktijk (het moet wel uitvoerbaar zijn). In oktober had Adelmund zich al uitgesproken voor meer differentiatie in de basisvorming, een soort uitgeklede middenschool waar alle kinderen geacht werden hetzelfde te willen en te kunnen leren. Afgelopen vrijdag keurde het kabinet haar plan goed om met de `tweede fase' min of meer hetzelfde te doen.

Ook al ontkent ze het in alle toonaarden, binnen drie maanden heeft Adelmund zo het langjarige beleid van haar voorgangers en partijgenoten Ritzen en Netelenbos teruggebracht tot realistische proporties. Dat is positief. Bood de Mammoetwet te veel mogelijkheden met `pretpakketten' een diploma te halen, het studiehuis schoot door naar het andere uiterste. Door de combinatie van meer vakken en meer zelfwerkzaamheid werden de leerlingen in de hoogste klassen van havo en vwo overvoerd en hun leerkrachten te zwaar belast. Het resultaat was verwarring, die onmiddellijk na de invoering moest worden bezworen door noodmaatregelen. Dat was voor het onderwijs, dat al decennia wordt beziggehouden met hervorming op hervorming, om gek van te worden.

Het voorstel van Adelmund lijkt een evenwichige combinatie van kennisplicht en keuzevrijheid. De alfa-, beta- en gammaprofielen `cultuur & maatschappij', `economie & maatschappij', `natuur & gezondheid' en `natuur & techniek' blijven. Binnen deze hoofdrichtingen hoeven de leerlingen zich niet meer met alles een beetje bezig te houden, maar kunnen ze zich specialiseren. Bovendien doen de plannen recht aan de niveau- en studieduurverschillen tussen havo en vwo.

Te hopen valt dat de politiek zich niet vastbijt in het verleden, waarin met name de PvdA zoveel ideologische energie heeft gestoken. Het onderwijs heeft recht op rust en duidelijkheid.