Heilige nectar

Mannen. Je kunt er zelf een zijn en er toch niets van snappen. Zeker als de reis van zes en een half uur toch weer negen uur duurt. Vanwege de mist, zegt de machinist in Amritsar en inderdaad, het is wat dampig en miezerig in deze heilige stad. Alle steden in India zijn heilig, wat zeg ik, alles in India is heilig, maar Amritsar is extra teleurstellend.

De stad is gesticht door mijn naamgenoot, Goeroe Ramdas, en ik heb onder een bordje gestaan waarop dat vermeld werd en een foto laten nemen, stokstijf poserend zoals het hoort, maar de foto bleek onscherp, want genomen door een sikh in badkleding. Ooit een sikh in badkleding gezien? Vraag hem niet om een foto voor je te nemen.

Sikhs zijn bijzonder trots op hun heilige stad. Want daar staat de gouden tempel, en om die tempel is er een meer met `amrit', de heilige nectar. Men zegt dat als een zwarte kraai in de nectar valt, hij er wit uitkomt. Het zal niet vaak gebeurd zijn, dat zwarte kraaien in een plas nectar vallen.

Meer dan een plas is het niet, maar daar trekt niemand zich iets van aan. Zeker de sikhs niet, die met duizenden tegelijk hun gouden tempel bezoeken. Ze komen uit Toronto overgevlogen, en uit Chicago, waar ze als taxichauffeur de kost verdienen, maar hier zijn ze iemand. Ze dragen driedelige pakken, om aan te tonen dat ze iemand zijn, en ze brengen al hun kinderen mee, die gewassen moeten worden in de nectar. Die kinderen blijven trouwens bruin.

Je mag de tempel niet in zonder tulband. En dat is merkwaardig, want vlak bij de ingang wordt een boekje gedistribueerd waarin staat dat haar heilig is. Het is geschreven door een arts, een sikh-arts, die stelt dat ons haar een soort zonnepanelen zijn die zonne-energie omzetten in vitamine D. Het nut van vitamine D, schrijft de arts, kent iedereen. Ik niet, maar een groter probleem is waarom je die zonnepanelen zou bedekken met een tulband. Geen nood, zegt de arts, de baard van de sikhs werkt ook goed. Arme vrouwen.

Met een tulband op mijn hoofd moet ik eerst mijn voeten wassen. De rituelen lijken erg op die van moslims, maar dat is logisch. Het geloof van de sikhs werd door een aantal goeroes bedacht als evenwicht tussen moslims en Hindoes, opdat ze elkaar niet meer zouden bestrijden. Ik vind dat erg wijs, al zou ik er niet meteen een geloof van maken.

Gelovigen zijn eigenaardige mensen. Ze komen dus aan, uit Toronto en Chicago, waar ze naar ik hoop kranten lezen en televisie kijken, en dan drinken ze hier het water waarin mensen hun voeten wassen. Je ziet het Canadese jongetje vies kijken, maar het moet van vader. Voeten wassen, met honderden tegelijk, en dan een slokje nemen van dat water. En het is niet eens de nectar, maar gewoon kraanwater in een grote bak.

Het zal een schok zijn voor het Canadese sikh-jongetje, zoals het voor mij een schok was, om de gouden tempel te zien. De gouden tempel lijkt nog het meest op een groot uitgevallen koekblik van koper en de nectar eromheen is stilstaand zwart water waarin sikhs zich in badkleding wassen. Die zwarte kraaien die erin vielen kregen waarschijnlijk een aandoening aan het pigment.

Maar ik wilde het helemaal niet hebben over de gouden tempel; daar moet u maar zelf naar toe, hij wordt aanbevolen door reisgidsen. Ik wil het hebben over mannen.

Ik zat met drie van hen in een slaapcoupé in de trein van Amritsar naar Delhi. Twee droegen een tulband, de derde was een halve afvallige. Ik moest vertellen wat ik van de gouden tempel vond, maar ik zei dat ik er geen tijd voor had gehad omdat ik als journalist naar de troepenopbouw langs de grens met Pakistan was komen kijken. Amritsar ligt vlak aan de grens en is de belangrijkste doorgangspost, die nu gesloten is vanwege de oorlogsdreiging tussen India en Pakistan. De mannen hadden diep medelijden met mij, omdat ik het heiligste van deze heilige stad had gemist.

Vervolgens kwam het onderwerp op seks. Als je als man door India reist, praat je eigenlijk voortdurend over seks. Zeker als ze horen dat je uit het Westen komt. Het probleem met India is dat het land nu snel modern wordt, met alles wat daarbij hoort, reality-tv, vunzigheid, bloot, bladen met mooie mannen en vrouwen, maar dat de seksuele revolutie hier nooit plaatshad.

Hoe belangrijk die seksuele revolutie in het Westen is geweest begrijp je pas als je in India bent. Woodstock. Hippies. Feminisme. Het Shere Hite-rapport. Alle boeken van Philip Roth. Een land dat dat niet heeft doorgemaakt zit in moeilijkheden.

Dus vertel ik deze drie mannen nogmaals dat westerse vrouwen heus niet meteen met je naar bed gaan. Dat ze niet al in de taxi met het orale voorspel beginnen. Voorspel? vragen ze. Ik heb een lange rit voor de boeg.

Waarom houdt het deze mannen zo bezig? Ze zijn getrouwd, ze kunnen experimenteren met hun eigen vrouwen, die vrouwen hebben toch niets te zeggen, waarom blijven ze fantaseren over het paradijs dat het Westen heet? Ze horen mijn vragen met stijgende verbazing aan. Experimenteren met onze vrouwen? Vroeger had ik een sikh-speer tussen mijn ribben kunnen krijgen voor deze gedachte. Onze vrouwen, meneer de westerling, zijn heilig.

Ach zo. Westerse vrouwen zijn dus een soort beesten waarmee je mag doen wat je wilt? Westerse vrouwen hebben geen moraal, geen karakter, geen principes? Jongens, gebruik toch die grijze massa onder die tulband!

Dat was een buitengewoon strenge en zeer politiek correcte uitval. Ik voelde me een beschermheilige van alle blanke vrouwen, negen uur lang, terwijl de mannen niet meer met me spraken en overgingen in het Punjabi. Ik kon er daarom rustig over nadenken: waarom heiligheid en plezier elkaar uitsluiten. Waarom je geen seksueel genot kunt nastreven, als man, en de vrouw toch respecteren. Je kunt ze vereren of verkrachten. De middenweg, dat is wat de seksuele revolutie heeft gewezen. Maar India kan die weg nog even niet vinden.

Ramdas@nrc.nl