`Werkdruk leerling moet omlaag'

Alweer moet staatssecretaris Adelmund een onderwijshervorming van haar voorgangers/partijgenoten terugdraaien. Dat valt haar niet zwaar. ,,Ik werk met dezelfde idealen als zij.''

Van terugdraaien van het studiehuis wil staatssecretaris K. Adelmund (Onderwijs, PvdA) niet weten. ,,We doen alleen een paar noodzakelijke aanpassingen die zorgen voor meer keuzevrijheid.''

Hoe dan ook, opnieuw gaat onder haar verantwoordelijkheid een grote onderwijshervorming op de schop. Na de basisvorming, het gezamenlijke, verplichte lesprogramma voor alle leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs, wordt nu ook de bovenbouw grondig aangepast. ,,Het lesprogramma ís gewoon overladen'', zegt Adelmund nu, drie jaar na de invoering van het studiehuis.

De geschiedenis van het studiehuis, de hervorming van de bovenbouw van het havo en vwo, is lang en pijnlijk. Toenmalig minister Ritzen en staatssecretaris Netelenbos (beide PvdA) vonden dat havo en vwo beter op het hoger onderwijs moesten aansluiten. Scholieren moesten daarom zelfwerkzamer worden en in meer vakken eindexamen doen.

Vanaf het begin waren er problemen. Leerlingen klaagden over het overladen lesprogramma en de vele profielwerkstukken. Na een scholierenstaking in 1999 kwam Adelmund met een aantal tijdelijke maatregelen om hen tegemoet te komen. Eerst wilde zij het vak algemene natuurwetenschappen (anw), evenals een verplichte tweede vreemde taal schrappen, maar zij moest bakzeil halen na hevige protesten van scholen. Met de voorstellen van gisteren, die over twee weken in de Tweede Kamer worden besproken, zegt Adelmund nu aanpassingen toe. ,,Het moet inderdaad beter, voor zowel leraren als leerlingen moet de werkdruk omlaag'', zegt ze.

De leerlingen die nu in het studiehuis zitten moeten nu het gevoel krijgen dat ze proefkonijnen zijn.

,,Dat klinkt wel heel cynisch. Alsof er de afgelopen jaren niets bereikt is.''

Maar wat heeft het studiehuis de leerlingen dan opgeleverd?

,,Ze zijn de laatste paar jaar echt breed gevormd, ze werken zelfstandiger, de vakkenpakketten zijn meer samenhangend. Te vaak wordt het beeld geschetst dat het niks is. Maar inderdaad, het kan nog veel beter.''

Toch scoren de leerlingen die dit jaar het examen `nieuwe stijl' deden, beduidend lager dan de `oude stijlers' van voor het studiehuis.

,,Die vergelijking gaat niet helemaal op, omdat de studiehuisleerlingen in veel meer vakken eindexamen hebben gedaan. Daarom is het logisch dat de cijfers iets anders uitvielen.''

Waar ging het mis met het studiehuis? Deugde het concept niet?

,,Er is jarenlang over de invoering nagedacht, maar een aantal zaken is achteraf onvoldoende voorzien. Zo dacht men medio jaren negentig dat de grote werkloosheid onder hoogopgeleiden zou aanhouden. Vandaar de verzwaring van het lesprogramma op het havo en vwo.''

,,Kijk ook naar de verplichte vreemde taal naast Engels, één op het havo en twee op het vwo. Destijds dacht het hoger onderwijs zélf dat Frans en Duits steeds belangrijker zouden worden op hogeschool en universiteit. Nu zie je dat er vooral Engels wordt gesproken en geschreven.''

In twee maanden tijd gooit u twee onderwijsvernieuwingen op de schop. Zijn grote ingrepen als basisvorming en studiehuis wat uit de tijd geraakt?

,,Daar ben ik het niet mee eens. Een grote onderwijsvernieuwing van de laatste jaren is de toegenomen vrijheid van scholen geweest. Scholen kunnen steeds meer zelf beslissen hoe ze hun onderwijs invullen en hun eigen beleid uitstippelen. Dat zie je ook terug in de nieuwe plannen het studiehuis. Scholen mogen veel meer bepalen wat ze, naast de verplichte vakken, aanbieden.''

Valt het u als PvdA-bewindsvrouw moeilijk aan de stokpaardjes van uw partijgenoten en voorgangers Netelenbos, Wallage en Ritzen te morrelen?

,,Nee, want ik werk met dezelfde idealen in mijn achterhoofd als zij: gelijke kansen voor alle leerlingen. De tijd heeft alleen niet stilgestaan. Ik denk dat dat ideaal beter te bereiken is met meer keuzevrijheid en autonomie voor de scholen en meer verscheidenheid voor leerlingen.''

Het enige dat scholen nu nog nodig hebben is rust, betoogde Roel Bosker, hoogleraar Onderwijskunde, onlangs in deze krant. Worden scholen niet moe van al die aanpassingen?

,,Natuurlijk hebben scholen rust en tijd nodig om hun beleid uit te stippelen. Maar ik denk dat scholen deze aanpassingen nodig hebben om die rust te bereiken.''