Project 2.2.2.

Er is een wet, misschien een ijzeren wet, die altijd pas na overtreding weer wordt ontdekt. Bij grote overheidsprojecten zal na uitvoering blijken dat het bedrag van de werkelijke kosten ten minste twintig procent hoger is dan het oorspronkelijk geraamde.

Dat verschil kan door allerlei factoren veroorzaakt worden. De overheid had er al een vermoeden van dat het een beetje uit de hand zou lopen, maar met een lage schatting kreeg ze de meerderheid mee. Er bleken oplichters in het spel te zijn. De inflatie was onverwacht toegenomen. De werkelijkheid had de stoutste verbeeldingskracht van de overheid overtroffen. Stakingen, strenge winter met lang vorstverlet, het management bleek uit sukkels te bestaan, tegenvallend bodemonderzoek, korenwolf onaanvaardbaar bedreigd. Zo gek kun je het niet verzinnen, of het kan de overheid dienen om er de stijging van kosten mee te rechtvaardigen. Het eigenaardige is, dat het nooit minder dan twintig procent is.

Waarom legt de overheid er dan niet meteen, nog vóór de aanvang der werkzaamheden, twintig procent bovenop? Omdat dit niet helpt. Van dit nieuwe bedrag zou na voltooiing van het werk blijken, dat het ook weer veel te laag was. Het is als met de vertragingen in het openbaar vervoer. Alle treinen komen ten minste tien minuten te laat aan. Tel dan bij alle aankomsttijden tien minuten op. Dan rijden ze op tijd. Was dat maar waar. Ze blijven tien minuten te laat komen. Stijging van kosten en vertragingen onttrekken zich aan de gewone rekenkunde.

Het sterkste voorbeeld van kostenstijging bij uitvoering van een overheidsproject is de oorlog. Die heeft geen normale boekhouding. Dan komt in Nederland de Oosterscheldedam, daarna de Betuwelijn, de tunnel voor de HSL onder het Groene Hart, de Haagse tramtunnel, de Noord-Zuidlijn voor de metro in Amsterdam. En nu het huwelijk dat op 2 februari zal worden voltrokken. Bij al het geluk dat van het paar afstraalt en de vreugde bij het volk, mogen we niet vergeten dat dit ook een groot overheidsproject is. Twee weken voor de voltooiing blijken de geraamde kosten al met twee miljoen euro te zijn gestegen. Het totaalbedrag is nu acht miljoen euro. Volgens de wet van de grote projecten zal de uitkomst van de eindtelling 9,6 miljoen zijn.

Je kunt wel tjongejonge denken, of kan het niet wat minder, maar daarmee wordt de gebeurtenis onderschat. Het is geen huwelijk, het is een evenement van de eerste orde en als zodanig weer een groot project. Het huwelijk is de kern, of de aanleiding – het hangt van je houding jegens de monarchie af hoe je het noemen wilt. Voor het feitelijk gebeuren maakt dat geen verschil.

De kern van het evenement trekt een grote, laten we het noemen emotioneel geladen belangstelling. Voor het verloop van de redenering nemen we aan dat deze belangstelling 50.000 mensen omvat. Die op zichzelf vormen weer een attractie voor degenen die 50.000 emotioneel geladen mensen bij elkaar willen zien. Een verdubbeling. De kans groeit dat er `iets uit de hand loopt'. Daarvoor is weer een andere grote belangstelling, zoals de ervaring met het ramptoerisme leert. Deze 150.000 mensen, door uiteenlopende motieven bijelkaar gedreven, om het centrum zoals het door dit opzienbarend bruidspaar wordt gevormd, zijn het macro-evenement dat de rest van het volk zich niet wil laten ontgaan.

Geen wonder dat commissaris J.van Riessen een speciale tactiek en strategie heeft ontworpen. Hij noemt die crowd control. Massabeheersing had ook gekund, maar dat klinkt onvriendelijk, en waarom Nederlands als het in het Engels kan. De politie wil voortdurend weten hoeveel mensen zich op welk punt bevinden en waar die heen gaan. Stromen er te veel naar punt A, dan wordt er het een en ander afgezet zodat ze naar punt B of C drommen. Ik zie het nut ervan in. Het doet wat denken aan primitieve irrigatiesystemen, waar de boeren met één schep aarde een dijkje open of dicht kunnen maken. En ook aan de methode van de gemeentereiniging in Parijs om met behulp van een oude jutezak het water in het gewenste riool te laten stromen. Water control. Voor mij is dat het eigenlijke evenement, en het zou een reden kunnen zijn om ook eens te gaan kijken.

Als het goed is, verloopt dit evenement op ongeveer dezelfde manier als het met het Nederlandse water gaat. Het wordt onophoudelijk van alle kanten geobserveerd en geregeld. ,,De rijtoer zal netjes verlopen'', aldus de heer Van Riessen, geciteerd in de Volkskrant. Daar gaat het om. We hebben het met evenementen wel eens anders meegemaakt. Netjes. Dat heeft niets met uw voorkeur voor de monarchie of de republiek te maken. In deze tijd is het evenement van iedere staatsvorm. Het voornaamste is dat u er onbeschadigd weer uitkomt.