Monetair beleid

In zijn column `In een geluiddicht vacuüm' (NRC Handelsblad, 10 januari), merkt J.L. Heldring op: ,,Is het ontstaan zelf van de euro niet een bij uitstek politieke beslissing geweest? Monetair was zij niet nodig, want alles liep goed onder de regie van de D-mark...'' De eerste vraag bevestigend beantwoorden lijkt niet al te moeilijk, maar de tweede zin beamen spreekt niet onmiddellijk voor zichzelf. Ik zou twee kanttekeningen willen plaatsen. Het hangt er vanaf hoe men `monetair' definieert tegenover (strikt onderscheidt van) `politiek'. Zijn die twee niet subtiel verweven, ook in landen met een monetaire traditie à la Duitsland en Nederland? De Nederlandsche Bank was wel onafhankelijk, maar zij kon de politiek niet negeren. De ECB is strikt genomen nog meer onafhankelijk, maar kan de `politiek' evenmin negeren, al moet toegegeven worden dat de `politiek' op Europees niveau (in dit geval de E van EMU) anders georganiseerd is dan op nationaal niveau, wat problemen en risico's met zich meebrengt, maar hier is ongetwijfeld ook een `leerproces' aan de gang waar Erik Holm (naar wie Heldring verwijst) te weinig oog voor lijkt te hebben.

Men kan zich in het licht van het bovenstaande ook afvragen of het begrip `depolitiseren van de gemeenschappelijke munt' zinvol is. En als men het al wil hanteren (i.p.v. onafhankelijkheid der ECB), dan lijkt het mij nog steeds niet juist te constateren dat ,,de ECB de gemeenschappelijke munt gedepolitiseerd heeft''. Immers de onafhankelijke ECB is door de Europese politiek in het leven geroepen (met instemming van de nationale politiek der lidstaten). Dat Heldring Erik Holm nazegt dat ,,er geen politiek gezag op Europees niveau bestaat'', doet daar niet aan af.

Maar nu nog de vraag of alles monetair goed liep onder regie der D-mark. Denk bijvoorbeeld aan de externe effecten van de Duitse rente-politiek na de hereniging. Voor Nederland was een monetaire politiek o.l.v. de D-mark op zichzelf destijds kennelijk niet onacceptabel, voor Frankrijk wel. Zou men niet ook (dus los van het specifieke Nederlandse perspectief) begrip voor die Franse positie kunnen hebben?

Lijkt het `technisch monetair' gezien (of gewoon met `gezond verstand') niet beter om een monetair beleid voor EU-landen te baseren op een grotere economische ruimte dan alleen de Duitse economie? Dat de Fransen ook, of mogelijk primair, politieke motieven hadden om onder de Duitse monetaire regie uit te willen, staat buiten kijf.

Holm wiens boek inderdaad het lezen waard is meent overigens dat monetair beleid op de meeste stervelingen overkomt als een `Act of God'. Nog een reden dus, om op te passen met discussie over de EMU in Heldrings `domineesland'!